Τρίτο μέρος σε μια νέα σειρά συνεντεύξεων, αφιερωμένη με πολλή αγάπη σε όλους τους Έλληνες τεχνικούς που ξεροσταλιάζουν πίσω από τις κάμερες, πάνω από τα κοστούμια, ρυθμίζοντας τα μικρόφωνα, σχεδιάζοντας σκηνικά, κόβοντας (και ράβοντας) πλάνα, δηλαδή στους πιο σκληρά εργαζόμενους επαγγελματίες του ελληνικού κινηματογράφου, που για κάποιο λόγο καταφέρνουν ως τώρα να παραμένουν incognito. Όχι πια!
Δεύτερο θύμα: Παντελής Μαντζανάς
Ιδιότητα: Διευθυντής φωτογραφίας
Magnum Opus: Χώρα Προέλευσης του Σύλλα Τζουμέρκα
Όσοι ξέρουν από καλό ελληνικό σινεμά την περιμένουν με ανυπομονησία κι όσοι δεν μπορούν να περιμένουν στριμώχνονται όπως-όπως στα παρασκήνια. Σε ένα στενά μαρκαρισμένο γύρισμα με την Αμαλία Μουτούση, το μόνο που κατάφερε να πάρει το μάτι μου ήταν ψυχρές αποχρώσεις του γαλάζιου αλλά κι αυτό από μακριά, αφού το μόνιτορ ήταν περιτριγυρισμένο από περίεργους και η σκηνή γυριζόταν στο διπλανό δωμάτιο. Το καλύτερο που μπορούσα να κάνω λοιπόν ήταν να ανακρίνω το διευθυντή φωτογραφίας.
Ολίγη από την υπόθεση: Μια μέρα, μια οικογένεια, τρεις γενιές, ένα κοινό μυστικό…
Ας αρχίσουμε από τα απλά: τι ακριβώς κάνει ο διευθυντής φωτογραφίας;
Είναι υπεύθυνος για την εικόνα μιας ταινίας, το φως, τα κάδρα και την κίνηση σε συνεργασία πάντα με το σκηνοθέτη και τους ηθοποιούς. Στην Αμερική θα συνεργαζόταν με τον production designer, στην Ελλάδα όμως όχι. Είναι, κατά κάποιο τρόπο, τα μάτια του θεατή.
Πώς μπήκες στο επάγγελμα;
Ξεκίνησα με στατική φωτογραφία. Δεν έχω αναρωτηθεί ποτέ γιατί. Ίσως επειδή σε ηλικία έξι χρονών η γιαγιά μου μου είχε κάνει δώρο μια φωτογραφική μηχανή, η οποία δεν έζησε παραπάνω από μερικούς μήνες βέβαια!
Έκανες σχετικές σπουδές ή δεν χρειάστηκε;
Ναι, στη σχολή Σταυράκου. Ήταν μια εποχή που έψαχνα μια σχολή φωτογραφίας, το σινεμά μου άρεσε ούτως ή άλλως, οπότε τα πράγματα πήρανε το δρόμο τους.
Πόσο διαφέρει η δουλειά ενός διευθυντή φωτογραφίας από την τηλεόραση στον κινηματογράφο;
Διαφέρει περισσότερο στους ρυθμούς, δηλαδή στο χρόνο που σου δίνεται για να δουλέψεις μια σκηνή. Και στο ζητούμενο. Τα σίριαλ είναι ο χρόνος ανάμεσα στις διαφημίσεις. Δεν είναι όπως στην Αμερική, όπου το προϊόν είναι το ίδιο το σίριαλ και φτιάχνεται για να πουληθεί σε όλο τον κόσμο. Στην Ελλάδα δεν πουλάμε σίριαλ – γιατί δεν το αγοράζει κανένας – πουλάμε προπληρωμένο χρόνο, αγορασμένο από διάφορες εταιρίες που αναζητούν κάτι να παρεμβληθεί ανάμεσα στις διαφημίσεις των προϊόντων τους. Κι αν υπάρχει και μια καλή θεαματικότητα, ακόμα καλύτερα!
Θυμάμαι πάντως ότι στο παρελθόν έχουν γίνει αξιόλογα πράγμα, όπως για παράδειγμα η Αίθουσα του Θρόνου, αλλά τελικά δεν υπήρξε συνέχεια.
Πάντα γίνονται καλές δουλειές αλλά επειδή τα σίριαλ έχουν πληθύνει, το κόστος πρέπει να είναι αναγκαστικά μικρότερο και δύσκολα μπορεί να στηρίξει η τηλεόραση μεγάλες παραγωγές. Πρέπει να βγαίνει ένα επεισόδιο την εβδομάδα, οι ρυθμοί είναι υποχρεωτικά γρηγορότεροι. Δύσκολα θα βρεις σειρές όπως αυτές που γίνονταν κάποτε στην κρατική τηλεόραση με φιλμ 35χιλ με κινηματογραφικά συνεργεία. Ήταν άλλος κόσμος τότε. Μέχρι και το σινεμά έχει γίνει φτηνότερο – σε οικονομικούς όρους βέβαια. Η ψηφιακή τεχνολογία έχει μπει για τα καλά στη ζωή μας και όλοι αναζητούν νέα εκφραστικά και παραγωγικά μέσα.
Εσένα, ως διευθυντή φωτογραφίας, πως σου φαίνεται το digital; Ξέρω ότι δεν αρέσει σε όλο τον κόσμο.
Το 35χιλ είναι ένα πολύ ωραίο και πολύ ευέλικτο υλικό με πολλά περιθώρια λάθους…
Τι εννοείς;
Στο φιλμ μπορείς να διορθώσεις πολλά και οι αντοχές του είναι μεγάλες. Είναι πολύ δύσκολο να σε απογοητεύσει σαν υλικό κι εξάλλου νομίζω ότι το ξέρουμε πιο καλά, είναι πιο προβλέψιμο. Όσον αφορά το video, το τοπίο είναι ακόμα θολό, τόσο από πλευράς μηχανημάτων και τεχνολογιών όσο και από πλευράς τεχνογνωσίας.
Ακόμα δηλαδή τα μαθαίνετε στην πορεία;
Ναι, είναι όπως όταν είχε έρθει το έγχρωμο φαντάζομαι!
Αισθάνεσαι ότι η άποψή σου γίνεται σεβαστή ως διευθυντής φωτογραφίας ή πρέπει να υπηρετείς αποκλειστικά το όραμα του σκηνοθέτη;
Το όραμα του σκηνοθέτη, το σενάριο, τους ηθοποιούς, την παραγωγή. Είναι ένα μίγμα. Μια ταινία δεν είναι ενός ανθρώπου δουλειά. Πάντα προσπαθούμε για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, αλλά το σινεμά είναι κάτι που φτιάχνεται στην πορεία. Όσο καλά και να προετοιμαστείς, πάντα κάτι αλλάζει, κάτι σου δίνει ένας ηθοποιός, κάτι βλέπεις στην πρόβα. Αλλιώς ήταν το σενάριο, αλλιώς το βλέπεις να παίζεται. Είναι ένα ζωντανό πράγμα, τουλάχιστον με τον τρόπου που δουλεύουμε εδώ.
Ας μιλήσουμε για τη Χώρα Προέλευσης. Σε τι υλικό γυρίζεται η ταινία και τι μπορούμε να περιμένουμε;
Το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν πρόκειται για κάτι λαμπερό – όχι πως είναι πένθιμο κιόλας, αλλά δεν έχει καμία σχέση με τη γυαλάδα της διαφήμισης. Η ταινία γυρίζεται σε high definition με μια CineAlta με flat φακούς Canon και δύο zoom Fujinon. Η κάμερα είναι συνήθως στο χέρι. Τόσο απλά!
Σου αρέσει να κάνεις κάμερα και ο ίδιος;
Πολύ. Η αρχική συμφωνία ήταν να τα κάνω όλα εγώ, αλλά τελικά τη μοιραζόμαστε με το Νίκο Παπαδάκη γιατί πρέπει να έχεις το χρόνο να βγεις και λίγο έκτος.
Μιλούσα πρόσφατα με μια κοπέλα που κάνει φωτογραφία και μου είπε ότι είναι δύσκολο επάγγελμα όχι από άποψη εξοπλισμού, μιας και όλα έχουν ελαφρύνει πλέον, αλλά πρέπει να είσαι συνέχεια πάνω απ’ το τηλέφωνο, είναι δύσκολο να κάνεις οικογένεια…
Ναι ισχύει αυτό, το έχω συζητήσει και με άλλες φίλες αλλά δεν είναι μόνο ο οπερατέρ. Όλα τα επαγγέλματα που έχουν σχέση με τον κινηματογράφο είναι δύσκολα. Είναι ένα άθλημα που έχει πολλούς μόνους και χωρισμένους ανθρώπους. Δύσκολα κρατάς οικογένεια, ιδιαίτερα αν είσαι γυναίκα. Γιατί άντε, πες πως εμείς είμαστε πιο σκληροί και πιο εγωιστές και κοιτάμε λίγο περισσότερο την καριέρα μας. Λες, φεύγω για ένα μήνα. Μια μάνα δεν μπορεί να είναι εγωίστρια, δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα. Το κουβέντιαζα πριν λίγο καιρό με μια φίλη σκηνοθέτιδα και μου έλεγε ότι δύσκολα αφήνει το παιδί για ένα μακροχρόνιο γύρισμα. Καλώς η κακώς, είναι δουλειά για λίγους.
Φωτογραφίες: Ελισάβετ Μωράκη
Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για τη Χώρα Προέλευσης: www.myspace.com/439879721
Στην ίδια σειρά συνεντεύξεων:
Vol. 1: Ολυμπία Μυτιληναίου
Vol. 2: Γιώργος Γεωργίου
