Η Φιλαρέτη Κομνηνού μας μιλάει για την «πολιτική» στάση της, με αφορμή την παράσταση Κίεβο.

Η Φιλαρέτη Κομνηνού πρωταγωνιστεί, σε εναλλασσόμενη διανομή με την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, στο έργο του Σέρχιο Μπλάνκο ΚΙΕΒΟ. Το έργο του Μπλάνκο παίζει με τις ψυχικές εκφάνσεις της ανθρώπινης ψυχής. Μπαινοβγαίνει στη φωτεινή και σκοτεινή πλευρά της ενώ, παράλληλα, κάνει μνεία σε θηριωδίες του παρελθόντος και του παρόντος. Η προσεκτική σκηνοθετική ματιά της Ελένης Σκότη και της Δάφνης Λαρούνη αναδεικνύεται μέσα από τις καλές ερμηνείες των ηθοποιών.

Με τη Φιλαρέτη συναντηθήκαμε βράδυ, στην αυλή του Επί Κολωνώ. Καμιά φορά λένε ότι η πρώτη εντύπωση είναι και παντοτινή. Αν ισχύει αυτό, τότε η δική μου καταγεγραμμένη εικόνα θα αντανακλά φινέτσα και ευγένεια.

Τι ρόλο παίζει, αλήθεια, το ΚΙΕΒΟ;

Στην παράσταση είναι δοσμένο ποιητικά. Είναι η πόλη προσκυνήματος,  ένας τόπος ερημιάς, πυρηνικής καταστροφής, τόπος να δραπετεύσει κανείς, εκεί η Έιρεν ψάχνει να βρει τη λύτρωση της.

Πόσο ρεαλιστικός είναι σαν χαρακτήρας η Έιρεν;

Να σου πω κάτι. Εγώ μια τέτοια γυναίκα τη γνώρισα, πρόσφατα, στο μακρινό Μεξικό. Είχα πάει ταξίδι τον Αύγουστο. Αν σου πω την ιστορία της, είναι για να γραφτούν μυθιστορήματα. Γνώρισα ένα ρημαγμένο πλάσμα με δυνατό το ένστικτο της αυτοσυντήρησης.

Είναι ιδιαίτερα πολύπλοκες οι σχέσεις των ηρώων στο έργο. Η αίσθηση της συνενοχής είναι παρούσα παντού. 

Ναι, στο έργο αυτό τα παράγωγα της λέξης ενοχή επαναλαμβάνονται. Η συνενοχή, η υπεκφυγή ή η σιωπή χαρακτηρίζει τους λαούς της Λατινικής Αμερικής. Αυτό μου το είπε ο ίδιος ο συγγραφέας, που είναι από την Ουρουγουάη, ο Σέρχιο Μπλάνκο. Τα πολλά χρόνια της καταπίεσης από τις χούντες ανάγκαζαν τους πολίτες να σιωπούν, παρόλο που γνώριζαν για τα βασανιστήρια και ειδικά για τις εξαφανίσεις. Ίσως ο φόβος τους έκανε συνένοχους.

Ο ρόλος του νεαρού που είναι ιδεολόγος αλλά και πρώην βασανιστής ταυτόχρονα; 

Κοίτα, το ΚΙΕΒΟ είναι ένα έργο για καλό ψυχαναλυτή. Αυτό το θέμα, το συζητούσαμε με το Δημήτρη Λάλο το καλοκαίρι. Εγώ, την εποχή της Χούντας, είχα γνωρίσει ένα τέτοιο παιδί που είχε μπει στην ΕΑΤ-ΕΣΑ και παρακολουθούσε βασανιστήρια. Ήταν ένα φιλαράκι μας με τον οποίο, ανυποψίαστα, κάναμε παρέα. Όταν το μάθαμε, σοκαριστήκαμε όλοι! Αυτά είναι τα παράξενα της ζωής. Οι άνθρωποι που εμπλέκονται με τη βία δεν είναι  προφανές ότι το δηλώνουν με τη συμπεριφορά τους. Καμιά φορά αναρωτιέμαι αν είμαστε προϊόντα του περιβάλλοντος και των συνθηκών. Υπάρχει μια σχετική ταινία «Το Πείραμα». Έχουν πάρει μια ομάδα ανθρώπων και τους έχουν χωρίσει σε εξουσιαστές και εξουσιαζόμενους. Μετά από κάποιες μέρες οι συμπεριφορές τους αιφνιδιάζουν.  Θαρρείς η εξουσία ή η καταπίεση ανασύρουν τη βία που έχουμε κοιμισμένη μέσα μας σε «ήσυχες» εποχές.

Άρα πιστεύεις ότι η ανθρώπινη προαίρεση είναι βίαιη και κακή ίσως;

Όχι βέβαια, αλλά θα ήταν αφελές να αρνούμαστε ότι όλοι έχουμε και την σκοτεινή πλευρά μας. Ο κίνδυνος ή η ανάγκη επιβίωσης δίνουν  αφορμές να ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός βιαιότητας. Και τώρα δεν βλέπεις επιθετικές συμπεριφορές;

Όποιος δεν φοβάται το πρόσωπο του τέρατος, πάει να πει ότι του μοιάζει;

Το χειρότερο είναι αυτό που έλεγε ο Νίτσε, ότι «όταν πολεμάς ένα τέρας πρόσεχε μην του μοιάσεις και γίνεις και εσύ ο ίδιος τέρας». Δες τους μεγάλους επαναστάτες που κατέληξαν δικτάτορες. Μέθυσαν από την εξουσία και μεταλλάχθηκαν. Καλά που πέθανε ο Τσε νωρίς και  έχουμε να μιλάμε για έναν ήρωα. «Με αυτό το χαμόγελο της άφθαρτης μεταδοτικής νεότητας» λέει ο Πατρίκιος για τον Τσε. Μας άφησε μια αφίσα και αυτό το χαμόγελο.

Εσείς, θα μπορούσατε να ασχοληθείτε με την πολιτική; 

Όχι, γιατί πιστεύω ότι όταν αφαιρείς το εξ από την  εξουσία, υπάρχει η ουσία. Ο καλλιτέχνης πρέπει να κρατάει την ουσία. Το εξ είναι εκτροπή. Όταν μου έγινε τέτοια πρόταση δεν το σκέφτηκα καν. Θεωρώ τον εαυτό μου ανίκανο να διαχειριστεί θέση εξουσίας. Από την άλλη, αυτό το θέμα της εξουσίας, σε μια άλλη μορφή, μπορεί να υπάρχει και μέσα στο θέατρο. Βλέπεις κάποιους που το κίνητρο τους δεν είναι να κάνουν μια σπουδαία παράσταση, σκηνοθέτες συντελεστές, ευχαριστιούνται περισσότερο το παιχνίδι εξουσίας και προβολής του εαυτού τους παρά το ότι συναντιόμαστε κάποιοι άνθρωποι για να αφηγηθούμε στον κόσμο μια ιστορία.

Σας ξενίζει  που βλέπετε τους συναδέλφους σας να ασχολούνται με την πολιτική;

Εγώ αυτό που βλέπω από συναδέλφους που μπήκαν στην Βουλή είναι ότι ακυρώθηκαν σαν ηθοποιοί. Δεν μπόρεσαν να γυρίσουν σε αυτό. Η διαπλοκή είναι πολύ δυνατή. Δεν μπορούν να τη διαπραγματευτούν οπότε ή αποσύρονται ή παραιτούνται.

Σας επηρεάζει η προσωπικότητα του καλλιτέχνη;

Τα τελευταία χρόνια, πάρα πολύ. Παλιότερα κάναμε θυελλώδεις συζητήσεις για το θέμα. Λέγαμε ότι δεν μας απασχολεί, ότι εμείς κοιτάζουμε το έργο του. Όμως πια, πιάνω τον εαυτό μου να επηρεάζεται και ως προς το έργο, όταν κάποιες συμπεριφορές είναι αντίθετες με το δικό μου σύστημα αξιών. Δεν μπορώ πια να θαυμάζω το έργο του καλλιτέχνη και να ξεχνάω το ψέμα της ζωή του. Αυτό όμως είναι η προσωπική μου στάση.

Υπάρχει ελπίδα;

Πιστεύω στη δύναμη του ανθρώπινου πλάσματος. Δεν είναι πρώτη φορά που  η ανθρωπότητα βουλιάζει οικονομικά και ηθικά. Ξέρεις τί έλεγε ο Σωκράτης για μια αντίστοιχη εποχή κρίσης στην αρχαιότητα; «Η δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται διότι έμαθε τους πολίτες να θεωρούν την παρανομία ως ελευθερία, την αναίδεια ως ισότητα και την αναρχία ως ευδαιμονία». Εγώ έζησα  μια μεγάλη αλλαγή εποχής, τα μεταπολιτευτικά χρόνια. Στο πανεπιστήμιο ήμασταν όλοι ενταγμένοι σε νεολαίες.

Πώς ήσασταν σαν φοιτήτρια; 

Σπούδαζα στη Φιλοσοφική. Τα πρώτα χρόνια ήμουν περισσότερο στις πορείες παρά στα θρανία. Τα πρώτα χρόνια στη δραματική πήγαινα κρυφά. Όταν έπρεπε να πάρω τις αποφάσεις μου, χρειάστηκε να δώσω μάχη με τους γονείς μου, με την τότε σχέση μου, με όλα τα μέτωπα.

Είστε επαναστάτρια;

Είναι βαρύς ο όρος αυτός. Αν θέλεις, είμαι επαναστάτρια στα προσωπικά μου. Αποφάσισα στη ζωή μου, να μην αφήνω τίποτα να με πιέζει, πάντα τηρουμένων των αναλογιών. Παθαίνω ψυχοσωματικά. Για αυτό αποφεύγω τις κακές συνεργασίες. Ξέρω ότι θα με ακυρώσουν καλλιτεχνικά. Όταν συνέβαινε, παρόλα αυτά, πάντα ονειρευόμουν την ημερομηνία λήξης.

Αυτή η στροφή των ηθοποιών στο θέατρο λόγω της κατάρρευσης της τηλεόρασης, πώς σας φαίνεται;

Εγώ δεν θα ήθελα να διαγράψω όλα τα χρόνια της τηλεόρασης γιατί παρόλες τις κακογουστιές έγιναν και σπουδαίες δουλειές. Τώρα αναγκαστικά το δημιουργικό δυναμικό έχει στραφεί προς το θέατρο. Απλά, υπάρχει και το μεγάλο πρόβλημα της ανεργίας.

Αν και δουλέψατε για την τηλεόραση, πώς καταφέρατε να μην παρασυρθείτε από το lifestyle της;

Μα έκανα τις επιλογές μου. Τότε που τα καθημερινά σίριαλ έδιναν πολλά λεφτά, που με δουλειά ενός χρόνου αγόραζες σπίτι στην Αθήνα. Τότε κάποιος συνάδελφος με πείραζε. Μου έλεγε «και τι κατάλαβες; Θα πάρεις παράσημο που πέταξες τόσα λεφτά από το παράθυρο;». Δεν θέλω να πω τα ιεραποστολικά κλισέ, αλλά αυτό που ήξερα ήταν ότι θα είχα μαραζώσει, θα είχα αφυδατωθεί, δεν ξέρω αν θα κατάφερνα να το διαχειριστώ. Αλήθεια, αυτό το lifestyle δεν ήταν και λίγο επαρχιώτικο; Αυτή η αγωνία να μην μοιάσεις στον εαυτό σου οδηγεί τελικά με μαθηματική ακρίβεια στο νεοπλουτισμό και στην αφασική ξιπασιά. Αλλά να σου πω κάτι, δεν χρειαζόταν να το πληρώσουμε τόσο σκληρά, όχι με τέτοιο κόστος.

Ποιά είναι η διέξοδος σας;

Τα ταξίδια.

Info: Η παράσταση Κίεβο παίζεται ως τις 28 Απριλίου 2013 στο Θέατρο Επί Κολωνώ (Ναυπλίου 12 & Λένορμαν 94, Τηλ: 2105138067) 


Διάβασε επίσης...
Ανδρέας  Φλουράκης, o θεατρικός συγγραφέας και η Λάσσυ του
Λίγο πριν καταφτάσει η Λάσσυ στο θέατρο "Επί Κολωνώ", αναζητήσαμε τον κύριό της… Τον Αντρέα είχα την τύχη να τον γνωρίσω σαν δάσκαλο, όταν έκανα μαθήματα θεατρικής γραφής στο ‘Επί Κολωνώ’. Ανήκω, προφανώς, στην κατηγορία των ανθρώπων που χρειάζονται δάσκαλο που να τους εμπνέει για να στρωθούν. Είχα ακούσει ήδη για ...
Συνέχεια...
Το Τρίτο Στεφάνι στο Παλλάς
Περνάει κάθε μεσημέρι από το σπίτι η κυρά-Εκάβη η γειτόνισσα και τα λένε με την κυρία Νίνα, για  τις Οδύσσειες των ζωών τους, για τα στεφάνια και τα παιδιά, τα τέρατα, τις κακουχίες και τα κουτσομπολιά και περνάνε οι ώρες. ΠΟΛΛΕΣ ώρες. Γιατί όταν πιάσουν την πάρλα για τα παλιά στο ...
Συνέχεια...
La Chunga @  Επί Κολωνώ
Η δύσκολη, η σκληροτράχηλη, η μαγκιώρα η καπηλιέρισσα. Μπαίνοντας στο θέατρο Επί Κολωνώ την βλέπεις εκεί, στην κουνιστή της πολυθρόνα, με τον καπνό από το τσιγάρο στο χέρι να περιγράφει ένα φάντασμα άλλης εποχής που περιμένει να ζωντανέψει υπό τον ήχο του νεαρού μουσικού με την ηλεκτρική κιθάρα ο οποίος ...
Συνέχεια...
Socos & the Live Project Band ζωντανά στο Επί Κολωνώ
Η πρώτη επίσημη παρουσίαση του "Αντάρτικου Πόλεων", του τελευταίου άλμπουμ των Socos & the Live Project Band, θα λάβει χώρα αυτή την Κυριακή 3 Ιουνίου στον πολυχώρο Επί Κολωνώ. Το "Αντάρτικο Πόλεων" κυκλοφόρησε το προηγούμενο φθινόπωρο για δωρεάν download από την Puzzlemusik και κάποια από τα κομμάτια του παρουσιάστηκαν για πρώτη ...
Συνέχεια...
Ανδρέας Φλουράκης, o θεατρικός συγγραφέας και η
Το Τρίτο Στεφάνι στο Παλλάς
La Chunga @  Επί Κολωνώ
Socos & the Live Project Band ζωντανά στο