Wiener Aktionismus – Μέρος ΙΙΙ
16/5/2007
Otto Mühl - Günter Brus
Εξίσου ιδιαίτερη (αν όχι περισσότερο) περίπτωση με τους δύο προηγούμενους Αξιονιστές στους οποίους αναφερθήκαμε στο δεύτερο μέρος που αφιερώσαμε στο κίνημα έιναι και ο Otto Mühl. Ο γεννημένος το 1925 καλλιτέχνης να σημειώσουμε ότι πρόλαβε να πολεμήσει στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και μάλιστα να πιαστεί αιχμάλωτος από τους Σοβιετικούς. Από τις αρχές του '60 και μετά, έχοντας γνωριστεί με τους υπόλοιπους της ομάδας θα πάρει μέρος σε πολλά από τα αξιονιστικά events, ανάμεσα στα οποία στο "Fest des psycho-physischen Naturalismus" (1963) για το οποίο θα κρατηθεί για δύο εβδομάδες, όπως και σε ένα από τα πιο γνωστά happenings της περιόδου, το "Kunst (= τέχνη) und Revolution" (1968), οπότε μαζί με τον Βrus και τον Οswald Wiener θα καταδικαστούν επίσης σε δίμηνη φυλάκιση. Ο Wiener είχε προσκληθεί από το πανεπιστήμιο της Βιέννης για κάποια διάλεξη, αντ' αυτού όμως, εμφανίστηκε με τους δύο Αξιονιστές (και άλλους του ίδιου κύκλου) με σκοπό να σαμποτάρουν την αστική εκπαίδευση και ο,τι αυτή αντιπροσωπεύει, χρησιμοποιώντας το σώμα τους σαν εργαλείο. Έτσι μπροστά στις πανεπιστημιακές αρχές εμφανίστηκαν γυμνοί, «έκαναν την ανάγκη τους» (όπως γράφτηκε), αυτοϊκανοποιήθηκαν και όλα αυτά με την υπόκρουση του εθνικού ύμνου. Το «μεγαλύτερο καλλιτεχνικό σκάνδαλο στη μεταπολεμική Αυστρία», όπως χαρακτηρίστηκε, τους οδήγησε στο να εγκαταλείψουν προσωρινά τη χώρα για να αποφύγουν τη φυλάκιση για προσβολή των συμβόλων του κράτους.
Η συνέχεια για τον Mühl είναι ακόμα πιο απρόβλεπτη. Μετά τη διάλυση των Αξιονιστών, θα στραφεί σε άλλου είδους πειράματα, όχι μόνο στο χώρο της τέχνης, αλλά και στο πεδίο της συμβίωσης και της κοινωνικοποίησης συνολικά. Έτσι θα ιδρύσει μία κομμούνα- κοινόβιο, αρχικά στη Βιέννη και έπειτα στην αυστριακή επαρχία. Οι αρχές που το διέπουν είναι (θεωρητικά) η σεξουαλική ελευθεριότητα, η κοινοκτημοσύνη, η από κοινoύ εκπαίδευση των παιδιών. Το κοινόβιο του Friedrichshof (όπου βρέθηκε και ο Josef Beuys) πέρασε διάφορες φάσεις, κατά τις οποίες δοκιμάστηκαν διαφορετικές οργανωτικές δομές, έιχε διαφορετικό αριθμό μελών, αναγνωρίστηκε και σαν ιδιωτικό σχολείο (για την εκπαίδευση των παιδιών που γεννήθηκαν στους κόλπους του), ενώ δεν μπόρεσε να γλιτώσει από την παγίδα της πρωτοκαθεδρίας του Mühl ή των εκάστοτε συντρόφων του (κοινώς πάντοτε κάποιοι ήταν πιο ίσοι από τους υπόλοιπους). Το 1991 το κοινόβιο έκλεισε μετά από 21 χρόνια ύπαρξης, ενώ ο Mühl καταδικάστηκε από το τοπικό δικαστήριο σε φυλάκιση για εγκληματικές πράξεις σχετικές με αποπλάνηση ανηλίκων και παραβιάσεις του νόμου περί ναρκωτικών ( ο ίδιος δεν δέχτηκε την ετυμηγορία). Μετά από εξήμιση χρόνια στη φυλακή, αποφυλακίστηκε το 1997, υποφέρoντας πια από τη νόσο του Parkinson.
Οι καλλιτεχνικές του δραστηριότητες βρίσκονται σε παράλληλη πορεία με τη ζωή του. Από την αξιονιστική περίοδο ακόμη, ο Mühl δείχνει τις «ζωγραφικές» επιρροές του, από την Αrt Informel, αλλά και από τη χρήση του χρώματος που κάνει ο Pollock ή ακόμα και ο Van Gogh. Ταυτόχρονα, σε σχέση και με τις μελέτες του σχετικά με την ψυχανάλυση και ειδικότερα τις αναλύσεις του Wilhelm Reich, το έργο του διακρίνεται από μια φανερή σεξουαλικότητα και μια πιο ηδονιστική διάσταση. Προχωρώντας ακόμη παραπέρα, η ίδρυση των κοινοβίων συνδέεται με το μότο «Η Τέχνη μέσα στη Ζωή», με την προσπάθεια να ενσωματωθεί η καλλιτεχνική δημιουργία στην καθημερινότητα, όχι πια ως πολιτική πράξη, όσο σαν υπαρξιακή συνιστώσα. Το όραμα του ήταν καθαρά ουτοπικό, αφού πίστευε όχι στην αλλάγή της υπάρχουσας κοινωνίας αλλά στην απόδραση και τον περιορισμό σε μια ιδεατή μικρο-κοινωνία.
Γενικότερα, η ζωγραφική βρίσκεται εν πολλοίς στο κέντρο της καλλιτεχνικής παραγωγής του, που καλύπτει πεδία από την τοπιογραφία ή την προσωπογραφία μέχρι την αφηρημένη ζωγραφική. Πρόσφατα, σχετικά, (2004) εκτέθηκαν σε μεγάλη αναδρομική έκθεση τόσο οι πίνακες που ζωγράφισε κατά τον εγκλεισμό του, όσο και τελευταία έργα του που χρησιμοπoιούν και ψηφιακά μέσα. Η έκθεση αυτή προκάλεσε ποικίλλες αντιδράσεις, ανάμεσα στις οποίες συγκαταλέγονται σφοδρές επικρίσεις για το ναρκισσισισμό του Mühl, όπως και για τη πατριαρχική οπτική του απέναντι στη γυναίκα και τη σεξουαλικότητα.
O Günter Brus (1938), τέλος, διέγραψε (καιι διαγράφει ακόμη) τη δική του αυτόνομη πορεία. Στα πλαίσια του Αξιονισμού ήταν αυτός που έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στο δικό του σώμα σαν τρόπο έκφρασης, είτε με το να «αυτο-ζωγραφίζεται» (self-painting), είτε, περνώντας στο επόμενο στάδιο να αυτο-τραυματίζεται. Το σώμα κατείχε κεντρική θέση σε έναν εμφανώς καθορισμένο χώρο, την «κατεστραμμένη» απ΄αυτόν επιφάνεια του πίνακα. Χρησιμοποίησε κυρίως άσπρη και μαύρη μπογιά, καθώς και αντικείμενα όπως ψαλίδια και ξυράφια. Ενώ ο Μühl συνέλαβε το ρόλο του σώματο από μια ψυχαναλυτική-ψυχοδραματική σκοπιά, ο Brus επιθυμούσε να βρεθεί στα ακρότατα φυσικά και πνευματικά όρια. Στο μεταξύ, στα 1970 μετακόμισε με την οικογένειά του στο τότε δυτικό Βερολίνο, μιας και στη Βιέννη απειλούσαν τη ζωή του και ήθελαν (οι γείτονες) να σταλεί η κόρη του σε ίδρυμα και να αφαιρεθεί η κηδεμονία από τους φυσικούς της γονείς. Εκεί πραγματοποίησε το τελευταίο του αξιονιστικό happening, μιας και θεώρησε ότι είχε φτάσει το σώμα του σε ένα σημείο πέρα από το οποίο το μόνο που υπήρχε ήταν πολύ σοβαροί κίνδυνοι για την ακεραιότητά του. Στη συνέχεια ξαναγύρισε στη ζωγραφική απ΄όπου έιχε ξεκινήσει την πορεία του, αναπτύσσοντας ένα concept που συνδυάζει τη γραφή με τη ζωγραφική (ο ίδιος το ονομάζει Bilddichtungen = image poems) και έχει χαρακτηριστεί ως «ρομαντικός Εξπρεσσιονισμός», επηρεασμένος και από τα παραμύθια. Στα βιβλία που έχει εκδόσει επίσης βρίσκουμε κοινά σημεία με τον Αξιονισμό, το γκροτέσκο σεξουαλικό χιούμορ και την διάθεση για κάθαρση. Nα σημειώσουμε επίσης, στα πλαίσια της αντιφατικής σχέσης αρκετών από τους Αξιονιστές με το αυστριακό κράτος και τις επίσημες πολιτικές για την τέχνη, ότι τιμήθηκε το 1997 με το μεγάλο κρατικό βραβείο της χώρας.
Links
archives otto muehl
from the happening to the commune (ιστορικό των κοινοβίων)
Πορτρέτο του Βrus στο περιοδικό Datum (γερμανικά)
Περισσότερα από τον ίδιο συντάκτη...
1 Σχόλια
would you please be so kind to change the URL to my text on Otto Mühl on your Mühl/Brus page (From the happening to the commune)
http://d-sites.net/english/mühl.htm should be replaced with
http://d-sites.net/english/muhl.htm (from Ü to U)
Many thanks
14/9/2008 11:42:23 πμ - stefan beyst