Αρτέμης - Ο παλιός είναι αλλιώς!
5/7/2008
Ένας από τους πιο γνωστούς μουσικούς στο χώρο της ελληνικής χιπ-χοπ είναι και ένας από τους πιο γνωστούς και παλιούς γκραφιτάδες στην Αθήνα.
Και αν μπορούμε να μιλήσουμε για "ιστορία" στο χώρο του γκραφίτι τότε ο Αρτέμης πρέπει να αναφερθεί στο πρώτο κεφάλαιο, αν όχι στην εισαγωγή.
Ας πιάσουμε λοιπόν τα πράγματα από την αρχή. Την εποχή που πρωτοεμφανίστηκε το γκραφίτι στην Ελλάδα, αρχές της δεκαετίας του '90, φαντάζομαι πως ήταν κάπως διαφορετική η κατάσταση, διαφορετικοί οι λόγοι που θα έκαναν κάποιον να ασχοληθεί με αυτή τη μορφή τέχνης. Εσύ γιατί ξεκίνησες και πόσα χρόνια μετράς στο κουρμπέτι;
Ξεκίνησα κάπου στο '92 (πιτσιρικάς, γύρω στα 15 - 16 τότε) δημιουργώντας την πρώτη αθηναϊκή graffiti ομάδα (που λίγο αργότερα έγινε και μουσικό συγκρότημα), τους TXC (Terror X Crew). Όλοι όσοι ασχολούμασταν τότε με το graffiti μετρούμασταν στα δάχτυλα των δύο χεριών. Στην Αθήνα ήμουν εγώ (που τότε έγραφα Art One), ο Woozy, o Dimer, και μία παρέα ελληνογάλλων: o Tare, o Tekaz, o Kenzo και οι «δίδυμοι» - δηλ. ο Kerts και ο Ante - (οι σημερινοί DFP). Στη Θεσσαλονίκη ήταν ο Jasone που δημιούργησε τους SGB (Skra Ghetto Boys), και υπήρχε και ο μεγαλύτερος από όλους μας ο Dee 71 (παλαιός break dancer) στη Καβάλα. Αυτή είναι χονδρικά και η Α΄ γενεά Ελλήνων writers, εκ της οποίας οι περισσότεροι είμαστε «ενεργοί» ακόμη.
Είχαν πλάκα αυτά τα χρόνια! Ήταν η εποχή με τους αυτοσχέδιους μαρκαδόρους από γυαλιστικά παπουτσιών, τις βαλβίδες από αποσμητικά και κατσαριδοκτόνα προκειμένου να επιτευχθεί η πολυπόθητη «skinny» (λεπτή) γραμμή, κ.α.. Ακόμη ανακαλούμε στη μνήμη μας πολλά σκηνικά του τότε και γελάμε. Φράση π.χ. που «παίζει» πολύ στους oldschoolers (την οποία έχει κυκλοφορήσει ο Jasone) είναι: «...τι να μας πεις ρε φίλε; Έχεις δουλέψει Aroxol;»
Προσωπικά «βάφω» (όπως λέμε στο χώρο) περίπου 17 χρόνια (πέρασαν κιόλας τόσα, ε;). Ξεκίνησα, επειδή ασχολούμουν με το rap και τη hip hop κουλτούρα γενικότερα. Το graffiti το πρωτοείδα σε εξώφυλλα rap δίσκων της εποχής, σε ταινίες όπως το Wildstyle και το Beatstreet (εποχές ΕΡΤ1 και ΕΡΤ2). Το μεγάλο «μπαμ» όμως έγινε εντός μου με τα κλασικά για το graffiti βιβλία, Spraycan Art των Henry Chalfant και του James Prigoff και το Subway Art της Martha Cooper.
Εκείνη την εποχή κατέβαινα με το τρένο (ΗΣΑΠ) στον Πειραιά συχνά, λόγω του ότι εκεί εργαζόταν ο πατέρας μου. Όσο πλησίαζα προς το κέντρο, η εικόνα που παρουσίαζε η πόλη με τα μουντά, γκρίζα, βρώμικα ή εγκαταλελειμμένα κτίρια ήταν πολύ μίζερη και καταθλιπτική. Αυτή η πεζή πραγματικότητα δεν μου άρεσε. Σκεφτόμουν πόσο πιο ωραία θα ήταν αν οι τοίχοι αυτοί ήταν γεμάτοι με κομμάτια graffiti. Έτσι μπήκε σε κίνηση ο μηχανισμός.
Η αλήθεια είναι ότι άλλος ένας λόγος που το ξεκίνησα ήταν επειδή βαριόμουν και τη διαδρομή, ειδικά όταν δεν είχα μαζί μου μουσική. Κάμποσο καιρό μετά, το να βλέπω τα κομμάτια μου (και των φίλων μου) κατά μήκος της διαδρομής, ήταν ένας τρόπος να απασχολούμαι.
Θυμάμαι το κυνήγι που είχε πέσει από καθηγητές και γονείς οι οποίοι έβλεπαν αυτό το κάτι καινούριο με μισό μάτι! Πως τα καταφέρατε και συνεχίζετε ακάθεκτοι ακόμη και σήμερα;
Είναι γνωστό ότι ο κόσμος βλέπει με καχυποψία κάθε τι νέο. Ο φίλος μου ο Dask έχει έναν στίχο που λέει: «...πες μου που μένεις να σου πω που έχει τμήμα» και αναφέρεται σε αυτό που με ρωτάς. Υπήρχε εποχή ('94 -'97 κυρίως) που είχαμε επισκεφτεί τμήματα, από τα κεντρικά στον Πειραιά μέχρι τα Βόρεια Προάστια. Δόξα τω Θεώ, είναι ευτύχημα το ότι δεν μπλέξαμε χειρότερα και συνεχίζουμε ως σήμερα. Θα μπορούσε αυτή η κατάσταση, που για μας τότε ήταν μόνο πλάκα, να είχε λάβει πολύ άσχημη τροπή. Αρκετοί φίλοι μου ήταν έξω με αναστολή για graffiti. Θυμάμαι μάλιστα, τέλη 90' s είχε διοργανωθεί και hip hop συναυλία ώστε να συγκεντρωθεί ένα χρηματικό ποσό προκειμένου να «ξελασπώσει» ένας γκραφιτάς.
Παρόλα αυτά, σε γενικές γραμμές η κοινωνία ζορίζεται ακόμη και το πολεμάει. Ο κόσμος έχει καταλάβει τι είναι τελικά το γκραφίτι;
Νομίζω ότι πλέον «ζορίζεται» μόνο με την παράνομη πλευρά του graffiti, το «bombing». Μεταξύ μας, για να πούμε και του στραβού το δίκιο, σε κάποιες φάσεις πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι δε ζορίζεται και αδίκως. Όπως και να το κάνουμε, και συ φίλτατε Βασίλειε αν το πρωί πήγαινες π.χ. να πάρεις το αυτοκίνητο σου και έβλεπες πάνω του ένα tag με spray, (παρά την αγάπη σου για το graffiti) δε νομίζω να το θεωρούσες και ότι καλύτερο (...εκτός και αν το tag ήταν δικό μου οπότε θα αποκτούσε συλλεκτική αξία, θα το πουλούσες και από τα χρήματα που θα κέρδιζες θα ζούσες μία ανέμελη ζωή στο εξής, κλπ, κλπ, ... :-) !)
Με τις ολοκληρωμένες συνθέσεις πάντως, τα murals, σπάνια θα βρεις κάποιον να είναι αρνητικά διακείμενος. Οι περισσότεροι ενθουσιάζονται και απορούν με την τρέλα μας, του να αφιερώνουμε δηλ. μία ολόκληρη μέρα προκειμένου να ζωγραφίσουμε έναν τοίχο. Θυμάμαι π.χ. προσφάτως μία συμπαθέστατη ηλικιωμένη κυρία να μας επιπλήττει με τον φίλο μου τον Sake, επειδή σβήσαμε ένα παλιό μας κομμάτι. Μας έλεγε να το ξαναφτιάξουμε επειδή το νέο μας κομμάτι δεν της άρεσε!
Σαφώς και έχουν γίνει αρκετά βήματα ως προς την κατανόηση αυτής της τέχνης από τότε (όχι όσα θα έπρεπε λογικά μέσα σε τόσα χρόνια να έχουν γίνει, αλλά έχουν γίνει κάποια τέλος πάντων). Τουλάχιστον σήμερα δεν ρωτάνε αν αυτό που ζωγραφίζεις στον τοίχο είναι τρενάκι, η αεροπλανάκι, ούτε θεωρείσαι μέλος κάποιας σκοτεινής σέχτας που για λογαριασμό της ζωγραφίζεις τα σύμβολα της. Ναι μεν δεν «διαβάζουν» ένα κομμάτι, αλλά ξέρουν τουλάχιστον ότι πρόκειται για graffiti.
Σε κάποιο σημείο μπήκε και η μουσική στο χορό. Ήταν κάτι τυχαίο ή υπήρξε και υπάρχει ενεργό πάρε-δώσε με το γκραφίτι;
Ναι, στο είπα και πιο πριν. Λίγο καιρό μετά την ίδρυση των TXC, εκτός από το graffiti αποφάσισα να ασχοληθώ και με το mc'ing (το rap δηλαδή). Δεν μου φαινόταν κάτι περίεργο σε αυτήν την διαδικασία. Για μένα αυτά τα δύο ήταν αλληλένδετα. Δηλαδή, αν το rap είναι η μουσική εκδοχή του hip hop, το graffiti είναι η αντίστοιχη εικαστική.
Το μαγαζί στο Μαρούσι έχει γίνει κάτι σαν στέκι γκραφιτάδων, κάτι σαν σχολείο για νέους και παλιούς μέσα στο χώρο. Το γκραφίτι όμως σαν μάθημα δεν υπάρχει σε κάποιο πανεπιστήμιο, σε κάποια σχολή. Πιστεύεις ότι είναι μια μορφή τέχνης που διέπεται από κάποιους κανόνες και μπορεί να διδαχτεί στις αίθουσες ή είναι κάπως "αλήτικη" για τέτοιους χώρους οπότε το μόνο μέρος που μπορεί να μάθει κανείς γι αυτό είναι στους δρόμους;
Το Hip Hop Shop (Διονύσου 6, Μαρούσι (κοντά στον σταθμό του τρένου). Τηλ.: 210 6148506), όντως λειτουργεί με τον τρόπο που προανέφερες. Η δημιουργία του Hip Hop Shop στο Μαρούσι ήταν μία ιδέα που στριφογύριζε στο μυαλό μου (και του Ευθύμη) καιρό. Όλη αυτή κατάσταση (και των TXC και των Α/Ε μετέπειτα), ήταν τόσα χρόνια ανέστια. Δεν είχαμε κάποια βάση και έτσι αποφασίσαμε να προβούμε σε αυτήν την κίνηση. Υπεύθυνος του Hip Hop Shop είναι ο Dask, μέλος των Giants και των Στίχοιμα, και επίσης παλαιός mc και writer.
Το Hip Hop Shop είναι ένα μαγαζί από hip hopers για hip hopers. Θεωρώ ότι είναι πολύ σημαντικό αυτό για κάποιον (π.χ. γκραφιτά)˙ δηλ. το να έχει απέναντι του κάποιον που μπορεί να τον κατατοπίσει, και όχι κάποιον άσχετο που ασχολήθηκε με το είδος αποκλειστικά από συμφεροντολογικά ελατήρια.
Σχετικά τώρα με το δεύτερο σκέλος της ερώτησής σου. Θεωρώ πολύ θετικό το γεγονός ότι το graffiti αναφέρεται ισότιμα πλέον δίπλα σε μορφές σύγχρονης τέχνης σε βιβλία που διδάσκονται σε πανεπιστήμια. Το βιβλίο π.χ. Τέχνες Ι: Ελληνικές Εικαστικές Τέχνες, Επισκόπηση Ελληνικής Αρχιτεκτονικής και Πολεοδομίας. Νεότερη και Σύγχρονη Τέχνη, του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου αποτελεί ένα χαρακτηριστικό δείγμα.
Πιστεύω όμως ότι αυτό αρκεί - μέχρι εκεί! Ο φυσικός χώρος του graffiti είναι ο δρόμος. Από τη στιγμή που θα άρχιζε να διδάσκεται σαν ειδικό μάθημα σε σχολές, πανεπιστήμια, κλπ., φρονώ ότι θα «απονευρωνόταν», χάνοντας αρκετή από την αίγλη του.
Γκραφίτι και street art έχουν ουσιαστικές διαφορές ή είναι απλώς δύο διαφορετικές ονομασίες για το ίδιο σχεδόν, πράγμα;
Νομίζω ότι οι δύο αυτές μορφές τέχνης είναι «ξαδελφάκια». Εκκινούν από το ίδιο σημείο, που είναι ο δρόμος, αλλά από εκεί και πέρα έχουν και αρκετές διαφορές. Το graffiti π.χ. είναι άρρηκτα συνυφασμένο με το hip hop, αποτελώντας ένα από τα 4 στοιχεία του. Δεν ξέρω για τους υπόλοιπους, αλλά εγώ ανέκαθεν το έβλεπα έτσι. To street art έχει αυτονομηθεί από αυτή την κουλτούρα σε μεγάλο βαθμό. Επίσης είναι πιο «gallery - friendly» είδος τέχνης, από ότι το graffiti.
Διαφορά υπάρχει και στα υλικά. Oι γκραφιτάδες χρησιμοποιούν αυστηρά τα εκνεφώματα (σπρέι), εν αντιθέσει με τους street artists που χρησιμοποιούν κυρίως πινέλα, βούρτσες, πλαστικό χρώμα, ταινίες, κοπίδια, χαρτόνια, κλπ. (κάτι που προσωπικά θεωρώ «οδυνηρή» και λίγο άχαρη εμπειρία, αλλά περί ορέξεως...).
Από την άλλη, το street art φαίνεται να έχει μεγαλύτερη ευελιξία και συχνά να εφευρίσκει πιο έξυπνους τρόπους στο να παρεμβαίνει στο αστικό τοπίο. Επίσης, μου φαίνεται ότι οι street artists έχουν περισσότερα στοιχεία κοινωνικού και πολιτικού προβληματισμού στις δημιουργίες τους από ότι οι γκραφιτάδες. Οι γκραφιτάδες πολιτεύονται κυρίως βάσει του «ars gratia artis» (η τέχνη για την τέχνη). Εστιάζουν πρωτίστως στην τελειοποίηση της τεχνικής τους και δεν δείχνει να τους ενδιαφέρει και πολύ το γεγονός ότι η τέχνη τους πιθανόν να μη γίνεται κατανοητή από τον υπόλοιπο κόσμο, πέραν της graffiti κοινότητας.
Αρτέμης Bio
Graffiti writer και MC.
Από τους πρωτεργάτες της ελληνικής σκηνής του graffiti και του ραπ. Ξεκίνησε το 1992 δημιουργώντας την πρώτη αθηναϊκή graffiti ομάδα (που λίγο αργότερα έγινε και το γνωστό μουσικό συγκρότημα), τους TXC (Terror X Crew).
Το στυλ του είναι original wildstyle graffiti με αρκετές oldschool αναφορές. O Αρτέμης είναι αυτό που ονομάζουμε στο χώρο του graffiti «letterist». Το ζητούμενο στα κομμάτια του είναι το στυλ και η ροή των γραμμάτων (σε βαθμό μονομανίας), καθώς και τα έντονα χρώματα.
Είναι ακόμη ενεργός writer (μέλος πλέον της graffiti ομάδας Till Death), αν και σήμερα και είναι γνωστός στο ευρύ κοινό περισσότερο με την μουσική του ιδιότητα, δηλαδή σαν μέλος του μουσικού σχήματος A/E (Αρτέμης/Ευθύμης).
Links
www.myspace.com/artemisefthimis
www.myspace.com/hiphopshop_gr
Περισσότερα από τον ίδιο συντάκτη...
17 Σχόλια
respect
7/7/2008 9:42:56 πμ - anonymous
RESPECT#2
7/7/2008 7:51:55 μμ - H
kalispera 8a i8ela na se rotiso an mporoyse na me pliroforisis o markadoros pu kratas pu polite ?
selini1979@gmail.com
25/9/2008 2:55:50 πμ - S????
sto katasthma paixnidion "to arkoudi" zaxaria agoudhmou kai phnelophs 4, koukaki
25/9/2008 3:26:57 πμ - anonymous
20/2/2009 11:49:55 μμ - anonymous
o artemhs ta spai ;)
28/4/2009 11:47:17 πμ - anonymous
ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΕΙΝΑΙ GAMATOI.ΕΙΝΑΙ ΦΟΒΕΡΟΙ.ΔΕΝ ΞΕΡΩ ΤΙ ΝΑ ΠΩ.ΕΧΩ ΟΛΑ ΤΑ ΑΛΜΠΟΥΜΤΟΥΣ.Η ΘΑΥΜΑΣΤΡΙΑ ΤΟΥΣ LILY
1/6/2009 5:42:52 μμ - LILY
ευχαριστω για το respect στο κομματι του τρειλερ.ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΝΑ ΚΑΝΕΤΕ ΑYTO ΠΟΥ ΚΡΑΤΑ ΤΗΝ ΦΩΤΙΑ ΑΝΑΜΕΝΗ ΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΗΙΡ-ΗΟΡ ΨΥΧΕΣ.ΞΕΡΕΤΕ Κ ΤΟ ΚΑΝΕΤΕ ΣΩΣΤΑ.C-YA.DEE-71.
20/6/2009 8:51:21 μμ - anonymous
ΜΠΡΑΒΟ!!! ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΛΙΓΟΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΤΟ ΑΞΙΖΟΥΝ.
ΣΕΒΑΣ!
29/7/2009 2:20:31 πμ - anonymous
ARTEMI TO EXEIS AGORI MOY SYNEXEISE ETSI KAI MPOREI KAPOIA MERA NA ME FTASEIS. FROM .....................
10/10/2009 10:10:04 μμ - anonymous
η γευση του μενους ειναι ο καλυτερος δισκος του ελληνικου χιπ χοπ,σημερα τους ακουνε και πολλοι φασιστες βεβαια περιμενα να ερωτηθει και για αυτο..
11/10/2009 10:20:31 πμ - anonymous
den einai "mousikh" synentey3h file. kai o artemhs DEN einai fasistas.
10/11/2009 9:25:08 πμ - anonymous
Artemi sti fasi les na 8elei allagi i balbida mipws einai aroxol kai grafei skinny i teleiwse i piesi kai den exoyme fat apotelesma?(metaforika fysika)giati moy fainetai ena mpoykali sprey itan kai 8elei kalo koynima na riksei ta teleytaia toy.epimenoyme pantws kai apo boreia ellada giati kai grammi na 8eloyme na trabiksoyme eseis exete tin ey8yni toy ksesikwmoy tis enwsis.san esas den exei fwni kanenas opote "keep talkin".
3/1/2010 9:15:16 μμ - niro
auta eine !
15/1/2010 2:36:06 μμ - luckies
o artemis einai o megaliteros,kaliteros,fantasmagorikos graffitas,hip hoper,raper pou exo gnorisei pote!!!!
3/3/2010 1:35:38 μμ - anonymous
sinehise etsi agori mou
27/4/2010 1:17:27 μμ - anonymous
KANE KOMMATI STHN AG PARASKEVI
27/4/2010 1:19:18 μμ - anonymous