Όταν ο Goddard συνάντησε τους Stones...
31/7/2007
Ευχάριστη όσο και απροσδόκητη έκπληξη. Σύντομα σε επανέκδοση: "One Plus One/Sympathy For the Devil". Η συνάντηση της αισθητικής της nouvelle vague με το βρετανικό rock n' roll του 60. Η στιγμή της «αναμέτρησης» του πιο τρανού προβοκάτορα της 7ης Τέχνης με τους μεγαλύτερους αληταράδες της παγκόσμιας μουσικής ιστορίας.
Η ιστορία εν τάχει, όπως την διηγείται ο -ιταλικής καταγωγής- Λονδρέζος ατζέντης των 60's Mim Scala, στο εξαιρετικό του βιβλίο "Confessions Of Teddy Boy", που αναφέρεται ακριβώς στις ημέρες του Swinging London: «Το 1968 ταξίδεψα για πρώτη φορά στο Παρίσι...Το γαλλικό σινεμά βρισκόταν στο απόγειο της επιρροής του. Ωστόσο, το rock n' roll δεν είχε διαβεί ακόμη το κανάλι (της Μάγχης) και η διαφορά που υπήρχε ανάμεσα στους δρόμους του Λονδίνου και του Παρισιού ήταν μεγάλη. Δεν υπήρχε ίχνος ψυχεδέλειας στην boulevard St. Michel...στο "Coastells", που ήταν τότε το πιο "in" νυχτερινό club της πόλης, βρέθηκα να έχω μια εκτεταμένη συζήτηση με έναν από τους ήρωές μου, τον Jean-Luc Goddard, που είχε γυρίσει το "Alphaville" με τη Julie Christie και το "Pierrot le Fou" με τον Jean-Paul Belmondo, δυο ηθοποιούς που εκτιμούσα πολύ. Καθώς μιλούσαμε για τη μουσική των Traffic και του Otis Redding, συνειδητοποίησα ότι ο Goddard δεν είχε δουλέψει ποτέ στην Αγγλία...Όταν επέστρεψα στο Λονδίνο του απέστειλα ορισμένους δίσκους και ξέχασα την κουβέντα μας, ώσπου κάποια στιγμή μου τηλεφώνησε μια γυναίκα ονόματι Elaine Collard, η οποία μου συστήθηκε ως παραγωγός του Goddard και με ρώτησε αν ήταν δυνατόν για αυτόν να γυρίσει ένα φιλμ σχετικά με τους Beatles ή τους Rolling Stones. Της ζήτησα να μου στείλει (ο Goddard) ένα πιθανό σενάριο για τα το πασάρω στους Jagger/Richards ή/και στους Lennon/Mc Cartney. Μία εβδομάδα μετά, έλαβα το εξής γράμμα από τον Goddard: "Το φιλμ μου θα έχει μία αρχή, μία μέση και ένα τέλος, αλλά όχι απαραίτητα μ' αυτή τη σειρά...».
Όπερ και εγένετο. Η συμφωνία, με τη μεσολάβηση του Scala, πράγματι έκλεισε και ένας παραγωγός με το όνομα Iain Quarrier ανέλαβε να χρηματοδοτήσει το εγχείρημα. Οι Stones ήταν αυτοί που τελικά επιλέχτηκαν. Το θέμα θα ήταν η καταγραφή σε φιλμ των στιγμών της ηχογράφησης του "Sympathy for the Devil" στο στούντιο.
Ο Goddard και το συνεργείο του ταξίδεψαν στο Λονδίνο, παραμονές τις έκρηξης του Γαλλικού Μάη. Σύμφωνα πάντα με τη διήγησή του Mim Scala, ο σκηνοθέτης και τα μέλη του γκρουπ δεν είχαν και πολλά πάρε-δώσε. Έγιναν απλώς οι τυπικές συστάσεις κι ύστερα στρώθηκαν όλοι στη δουλειά στα φημισμένα Olympic Studios. Κρίνοντας από τα πλάνα, στο στούντιο πρέπει να επικρατούσε μια ατμόσφαιρα ολίγον τι αμήχανη κι ολίγον τι ηλεκτρισμένη. Η λήψη του Goddard μοιάζει κάπως «αφαιρετική». Οι ίδιοι οι Stones δείχνουν σε στιγμές σαν να βαριούνται.
Ο πιανίστας Ian Stewart, o επονομαζόμενος και «έκτος Stone», περιφέρεται ήσυχα και άσκοπα. Ο Bill Wyman και ο Charlie Watts είναι και εδώ, όπως πάντα, η «ήρεμη δύναμη» της μπάντας. Ο αδικοχαμένος ο Brian Jones σχεδόν δεν συμμετέχει καν. Γρατζουνά αραιά και πού την κιθάρα, παίζει και μία δόση μαρίμπας, κι αυτό είναι. Έναν χρόνο πριν από τον θάνατό του, ήταν ήδη «ξένο σώμα» για τους Stones... Ο Jagger παριστάνει τον ξεπεσμένο και φιλήδονο αριστοκράτη, όμοια λες με τον ρόλο που υποδύθηκε λίγο αργότερα στο "Performance" του Nickolas Roeg. Ο Keith είναι απλώς ο ...Keith, πράγμα που σημαίνει ότι κυκλοφορεί με το βλέμμα του "so tough, he doesn't have to prove it", «του ανθρώπου που έκανε τα πάντα στη ζωή του και επεβίωσε για να διηγείται την ιστορία», και εκπέμπει μια ζωώδη ενέργεια καθώς χαϊδεύει, καθιστός, την εξάχορδη...
Αυτό που μου έκανε εξαρχής εντύπωση, όταν πρωτοείδα το φιλμ, ήταν το γεγονός ότι το "Sympathy For the Devil", στην εμβρυακή εκδοχή του, ακουγόταν πολύ πιο αργόσυρτο σε σχέση με την τελική εκτέλεση που γνωρίζουμε. Το ριφ της κιθάρας γρύλιζε σαν κογιότ σε θέμα από σπαγκέτι-γουέστερν και ανέδυε μια δόση μελαγχολίας όμοιας με μια «ranchera», όπως ονομάζονται τα λαϊκά μεξικάνικα τραγούδια που παίζουν οι περιπλανώμενοι mariachi...
Πλάνο με το πλάνο, ο ρυθμός στο κομμάτι ανεβαίνει και γίνεται πυρετώδης, όπως δηλαδή μας είναι γνωστό. Ο Jagger προσθέτει το ντέφι και ο Charlie επιταχύνει στα ντραμς. Με έναν ρυθμό που θυμίζει «ύποπτα» το "Spellbinder" (1966) του τεχνίτη Ούγγρου jazz κιθαρίστα Gabor Szabo, με τον μέγιστο Chico Hamilton στα ντραμς (σημ: ο Szabo ξεκίνησε την καριέρα του στις ΗΠΑ συμμετέχοντας ως sideman στη μπάντα που ηγείτο ο Hamilton. Στο "Spellbinder", οι ρόλοι απλώς αντιστράφηκαν). Σύμπτωση; Ίσως όχι. Ο Charlie ήταν πάντα και παραμένει ένας παθιασμένος ακροατής και συλλέκτης της jazz...
Όταν ξέσπασε ο Γαλλικός Μάης, ο Goddard επέστρεψε άρον-άρον και απροειδοποίητα στο Παρίσι για ασκήσεις επαναστατικής γυμναστικής. Οι Stones εκνευρίστηκαν, ωστόσο έκαναν υπομονή και τον περίμεναν για να ολοκληρώσουν το session. Ο Goddard πράγματι ξαναγύρισε ύστερα από δύο περίπου εβδομάδες και αφότου ολοκληρώθηκε το session και τα γυρίσματα, ξανάφυγε για το Παρίσι για να επιμεληθεί το μοντάζ. Όταν τελικά παρέδωσε την κόπια, οι Stones, που προσδοκούσαν ένα συμβατικό μουσικό ντοκιμαντέρ, τράβαγαν τα μαλλιά τους. Η ταινία του Goddard μόνο την ηχογράφηση του "Sympathy for the Devil" δεν αφορούσε.
Καταρχάς, το ίδιο το τραγούδι ακουγόταν μισό. Ο σκηνοθέτης, πιστός στις αρχές του ότι μια ταινία «θα πρέπει να έχει μία αρχή, μία μέση και ένα τέλος, αλλά όχι απαραίτητα μ' αυτή τη σειρά», είχε παραδώσει ένα χαοτικά δομημένο φιλμ, προσθέτοντας μια σειρά από «άσχετα» πλάνα πλάι σ' αυτά που προέρχονταν από το στούντιο: μπόλικο σοσιαλιστικό ρεαλισμό, σκηνές από τα οδοφράγματα του Μάη, εικόνες εμπνευσμένες από τους Πάνθηρες και το Black Power, αποσπάσματα από μια μαγνητοσκοπημένη συνέντευξη με μια επαναστάτρια ονόματι Eve Democracy, μαζί με εμβόλιμα τσιτάτα παρμένα από το «Κόκκινο Βιβλίο» του Μάο και την περίοδο της, κατ' ευφημισμόν και μόνο, «Πολιτιστικής επανάστασης» (σημ: με τον όρο «Πολιτιστική επανάσταση» έμεινε στην ορολογία της πολιτικής ιστορίας η περίοδος στην Κίνα ανάμεσα στο 1966 και το 1976, όταν δηλαδή χιλιάδες αντιφρονούντες και «αντιδραστικοί» διώχτηκαν ή και εξοντώθηκαν από τους Ερυθροφρουρούς του κινεζικού ΚΚ. Επί της ουσίας, ο Μάο ξεφορτώθηκε μ' αυτό τον τρόπο την εσωτερική αντιπολίτευση στο ίδιο του το κόμμα και ισχυροποίησε τη θέση του).
Οι Stones, ο μάνατζέρ τους και ο παραγωγός-χρηματοδότης της ταινίας όπως ήταν φυσικό βγήκαν από τα ρούχα τους. Απαίτησαν και με κάποιο τρόπο απέκτησαν το σύνολο των πλάνων που γυρίστηκαν στο στούντιο, μόνταραν ξανά το φιλμ, αφαίρεσαν τις προσθήκες του Goddard, και αφού βάφτισαν το δικό τους πια φιλμ "Sympathy For the Devil", οργάνωσαν την πρεμιέρα της ταινίας στο Λονδίνο. Ήταν η σειρά του ίδιου του Goddard να εξοργιστεί για την παρέμβαση στο έργο του και να γρονθοκοπήσει δημόσια τον παραγωγό. Σε αντίδραση, ο σκηνοθέτης παρουσίασε ύστερα από λίγες ημέρες την πρεμιέρα της δικής του εκδοχής, με τον τίτλο "One Plus One" - αυτήν ακριβώς θα δούμε, εκτός απροόπτου, σε επανέκδοση...
Το ίδιο το φιλμ καταρχάς του Goddard είναι κάτι παραπάνω από απλώς ενδιαφέρον, όχι μόνο για ιστορικούς λόγους, αναφορικά με το χρονικό της ηχογράφησης του "Sympathy For the Devil", αλλά σε ό,τι αφορά την καθαυτό κινηματογραφική του αξία. Κατ' εμέ τουλάχιστον, ο Goddard ήταν ασυναγώνιστος στιλίστας, πολλώ δε μάλλον και ανατρεπτικός, ακόμη και στις πιο «ασυνάρτητες» στιγμές του, όπως καλή ώρα...
Όσο για το ίδιο "Sympathy For the Devil", αυτό ήταν «απλώς» το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την ανάδειξη των Stones στη «μεγαλύτερη rock n' roll μπάντα στον πλανήτη». Η πρώτη έκκριση από το ίδιο σπέρμα που γέννησε το "Beggars Banquet", το "Let It Bleed", το "Sticky Fingers" και το "Exile On Main Street", ήτοι τα τέσσερα -συνεχόμενα- album της πιο συγκλονιστικής ίσως rock n' roll τετραλογίας όλων των εποχών, κι αυτών που θα' ρθουν. Ακόμη κι οι Beatles δεν έχουν στο ενεργητικό τους μια τέτοια τετράδα συνεχόμενων δίσκων... Είχε προηγηθεί, βεβαίως, η «ολική επαναφορά» με το "Jumping Jack Flash", ύστερα από το στραβοπάτημα του "Their Satanic Majesties Request": δηλαδή της άστοχης απόπειρας των Stones να ακολουθήσουν τους ρηξικέλευθους πειραματισμούς του "St. Peppers" των Beatles και να παρασυρθούν κι αυτοί στο ψυχεδελικό trip. Οι Stones δεν ήταν παιδιά της Ψυχεδελικής εποχής. Δεν ταίριαζαν με τους hippies, με το flower power και το «Καλοκαίρι της Αγάπης». Ήταν από άλλη πάστα. Δεν ακροβατούσαν στα σύννεφα, αλλά πατούσαν γερά στη Γη. Δεν επιζητούσαν την πνευματική αφύπνιση, αλλά τη φθηνή ηδονή και φλέρταραν διαρκώς με την έννοια του «κακού». Δεν ήταν άγγελοι αλλά διάβολοι...
Οι Stones ήταν βγαλμένοι από μια εντελώς διαφορετική παράδοση, «μαύρη» και σκοτεινή έως εκεί που δεν παίρνει. Είχαν στις μπότες τους λάσπη από τα bayou του Νότου. Από την ίδια παράδοση που θέλει τον Robert Johnson να έχει πουλήσει την ψυχή του σε κάποιο σταυροδρόμι του Δέλτα με αντάλλαγμα την αρχαία τέχνη του blues, και τον Hubbie Leadbetter (aka Leadbelly, ο δημιουργός του "Where Did You Sleep Last Night" που έχουν πει οι Nirvana, ο Lanegan κλπ.) να έχει πυροβολήσει κάποιον στο σταυρό γιατί τόλμησε να στραβοκοιτάξει την κυρά του...
Οι Stones απλώς δεν πίστεψαν ποτέ στ' αλήθεια στην ψεύτικη και επίπλαστη αθωότητα του δεύτερου μισού των 60'ς. Με το "Sympathy For The Devil" ήταν σαν να δήλωναν «κυρίες και κύριοι, είμαστε όλοι εξίσου ένοχοι». "...who killed the Kennedys, after all it was you and me", και άλλα πολλά, κατά πως λένε και οι στίχοι. Το "Sympathy For The Devil" στάθηκε προφητικό για την κατάληξη της γενιάς του 60 και ενδεχομένως αποτέλεσε το πρώτο καρφί στην ταφόπλακα της αφέλειας του flower power. O στροβιλιστικός και ιλιγγιώδης ρυθμός του ήταν λες ο ασκός του Αιόλου που συγκέντρωσε τους δαίμονες και κατόπιν τους εξαπόλυσε στον ανυποψίαστο κόσμο των hippies. Έναν χρόνο αργότερα, οι δολοφονικές επιθέσεις της «οικογένειας» του Charles Manson έμελλε να αποτελειώσουν την ουτοπία του 60. Και λίγους μήνες μετά, έμελλε να έρθει το Altamont. Αυτή όμως είναι μια άλλη, ακόμη πιο σκοτεινή ιστορία...
Video
Επίσημο Trailer
Περισσότερα από τον ίδιο συντάκτη...
4 Σχόλια
"Hey punk, where are you goin' with that flower on your head?"
Frank Zappa
Εξαιρετικό άρθρο. Όσο για την ταινία, μου ακούγεται μάλλον MUST για κάθε fan των Stones (και κάθε άλλον που βαριέται τους hippies). Να τη δω οπωσδήποτε!
31/7/2007 9:30:58 πμ - anonymous
Oxi kako film alla ligo vareto kai sigoura oxi apo ta kalytera tou godard. Kai os documentary....Tipota.
31/7/2007 1:11:10 μμ - anonymous
Μήνας = εγγύηση!!!
εύγε!!!
31/7/2007 11:43:40 μμ - scoffield
Η στιγμή της «αναμέτρησης» του πιο τρανού προβοκάτορα της 7ης Τέχνης με τους μεγαλύτερους αληταράδες της παγκόσμιας μουσικής ιστορίας........
Μπράβο!Απίστευτο κείμενο...Φοβερές πληροφορίες για ανθρώπους που λατρεύουμε...
Και ωραίο φωτογραφικό υλικό...
1/8/2007 3:50:28 μμ - anonymous