Οι καιροί είναι δύσκολοι και η περίοδος που διανύουμε μια από τις πιο ενδιαφέρουσες της ιστορίας. Τις εύθραυστες στιγμές της καταγράφουν μέσα από την κάμερά τους σημαντικοί δημιουργοί.
Δημιουργοί που δε μένουν αμέτοχοι αλλά συνομιλούν με τα γεγονότα μέσα από τα ντοκιμαντέρ τους. Βέρνερ Χέρτζογκ, Τζαφάρ Παναχί, Πατρίσιο Γκουσμάν, Βίκτορ Κοσακόφσκι, Τζο Μπέρλιντζερ και Μπρους Σινόφσκι είναι ορισμένοι σημαντικοί δημιουργοί των οποίων οι ταινίες θα προβληθούν κατά τη διάρκεια του 14ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης/ Εικόνες του 21ου αιώνα που θα πραγματοποιηθεί από τις 9 έως τις 18 Μαρτίου 2012.
Το ντοκιμαντέρ Paradise Lost 3: Purgatory (Joe Berlinger και Bruce Sinofsky) με αποκαλυπτικές μαρτυρίες και ένα θέμα που κυριαρχεί ακόμη στην επικαιρότητα των αμερικανικών ΜΜΕ, αυτό της ιστορίας που έμεινε γνωστή ως West Memphis Three και αφορά στην υπόθεση φόνων τριών παιδιών στο Arkansas, βρίσκεται ήδη ανάμεσα στα υποψηφιότητα για τα προσεχή Όσκαρ στην κατηγορία Καλύτερου Ντοκιμαντέρ, και αναδεικνύεται ως ένα δυνατό όπλο ακτιβισμού. Το φιλμ, ολοκληρώνει την τριλογία που ξεκίνησε το 1996 με το Paradise Lost: The Child Murders at Robin Hood Hill, συνεχίστηκε το 2000 με το Paradise Lost: Revelations και αποκαλύπτει τα αληθινά γεγονότα πίσω από τους αποτρόπαιους φόνους τριών παιδιών στο West Memphi για τους οποίους κατηγορήθηκαν και βρέθηκαν στο εδώλιο, τρεις έφηβοι. Η υπόθεση, που έγινε γνωστή ως «West Memphis Three», πήρε τεράστιες διαστάσεις στα ΜΜΕ, κυρίως εξαιτίας του πρώτου ντοκιμαντέρ των δημιουργών, με αποτέλεσμα να επανεξεταστεί το θέμα, με νέα στοιχεία (βασισμένα σε DNA). Σχεδόν 16 χρόνια μετά, η εμμονή στη φανέρωση της αλήθειας και η ακτιβιστική διάθεση των σκηνοθετών, καταγράφεται στο Paradise Lost 3: Purgatory, με ένα απροσδόκητο (για τα δεδομένα του δικαστικού συστήματος) φινάλε: Οι West Memphis Three αποφυλακίστηκαν στο τέλος του 2011 λόγω έλλειψης στοιχείων και ζουν ελεύθεροι.
Μια ακόμα υπόθεση δολοφονίας που συγκλόνισε τις ΗΠΑ καθώς και τα τρωτά σημεία του δικαστικού συστήματος καταγράφει με το φακό του και ο Werner Herzog στο ντοκιμαντέρ Into the Abyss: A Tale of Death, a Tale of Life. Η ιστορία του 28χρονου Μάικλ Πέρι που καταδικάστηκε σε θανατική ποινή και του συνεργού του Τζέισον Μπερκέτ που εκτίει ποινή ισόβιας κάθειρξης είναι το θέμα του ντοκιμαντέρ. Ο σκηνοθέτης, λόγω των ακράδαντων στοιχείων, δεν αμφισβητεί την ενοχή των κατηγορούμενων, αλλά επικεντρώνεται στον αντίκτυπο της υπόθεσης στα συγγενικά πρόσωπα τόσο των δολοφονημένων, όσο και των καταδικασθέντων. Η ανατρεπτική ματιά του γερμανού κινηματογραφιστή είναι εμφανής, στον τρόπο με τον οποίον προσεγγίζει τα μοιραία πρόσωπα, αναζητώντας ελπίδα στα πιο σκοτεινά μέρη.
Ένα εκ των έσω μανιφέστο ενάντια στο απολυταρχικό ιρανικό καθεστώς, έτσι όπως το βιώνει για ένα 24ωρο της καθημερινότητάς του ο Jafar Panahi, είναι το ντοκιμαντέρ This is not a film που, όπως ακριβώς λέει ο τίτλος του, δεν είναι μόνο μια ταινία αλλά η ίδια η πραγματικότητα. Εν αναμονή της ετυμηγορίας για την έφεσή του, εγκλωβισμένος σε κατ’ οίκον περιορισμό, ο Παναχί γίνεται πρωταγωνιστής μπροστά στην κάμερα του ομότεχνού του Mojtaba Mirtahmasb, αλλά και συν-σκηνοθέτης, μέσω του iPhone του, σε μια θαρραλέα πράξη διαμαρτυρίας, αφιερωμένη στους ιρανούς κινηματογραφιστές. Η απογοήτευση, ο αυτοσαρκασμός, αλλά και η ελπίδα ως ύστατο καταφύγιο, οριοθετούν ένα ντοκιμαντέρ σθεναρό και παραδόξως αισιόδοξο: στην ουσία το πορτρέτο ενός διορατικού, εφευρετικού καλλιτέχνη, που αντιδρά στη φίμωση και τη σιωπή, αναπαριστώντας στο σαλόνι του σπιτιού του το σενάριο της προσεχούς, λογοκριμένης, σχεδόν αυτοβιογραφικής ταινίας του.
Ένα ασυνήθιστο πολιτικό σχόλιο για την καταπιεσμένη υπό το καθεστώς Πινοσέτ, στη Χιλή, επιχειρεί ο Patricio Guzman μέσα απ’ την ταινία του Nostalgia for the light. Ορμώμενος από το προσωπικό του ενδιαφέρον για την αστρονομία, ο δημιουργός επικεντρώνεται στην έρημο της Ατακάμα, όπου αστρονόμοι, αρχαιολόγοι, αλλά και συγγενείς των «εξαφανισμένων» θυμάτων της δικτατορίας, εξερευνούν το παρελθόν, ο καθένας από τη δική του σκοπιά. Μέσα από εύστοχες μεταφορές και συμπαντικούς παραλληλισμούς, ο Γκουσμάν ασκεί κριτική στο καθεστώς και ταυτόχρονα δομεί ένα παγκόσμιας απήχησης υπαρξιακό, ποιητικό δοκίμιο για το χρόνο και τη θέση του ανθρώπου στον κόσμο, το οποίο ελίσσεται με χάρη ανάμεσα στο ουράνιο και το γήινο, το άπιαστο και το απτό.
Με ένα συναρπαστικό, πολυπολιτισμικό καλειδοσκόπιο του πλανήτη μας και πυξίδα τη μουσική, ο πολυβραβευμένος δημιουργός Victor Kossakovsky γοητεύει τις αισθήσεις στο ντοκιμαντέρ Vivan Las Antipodas!. Τέσσερις αντίποδες της Γης (Αργεντινή – Κίνα, Χιλή – Ρωσία, ΗΠΑ – Αφρική, Ισπανία -Νέα Ζηλανδία) καθηλώνουν το θεατή με όλες τις «ηχηρές» αντιθέσεις και ομοιότητές τους. Λιτά πλάνα, απουσία αφηγηματικής δομής και εξαιρετικό μοντάζ μετατρέπουν μια φαινομενικά απλή ιδέα, σε ένα σύνθετο οδοιπορικό κινηματογραφημένο με ξεχωριστή κομψότητα και ευφυΐα.
