Mε αφορμή τις παραστάσεις: ‘Im Dickicht der Städte’, ‘Nord’ και ‘Die Fruchtfliege’ στα πλαίσια των εκδηλώσεων του Φεστιβάλ Αθηνών
Παραδέχομαι ότι ο γερμανικός τρόπος σκέψης και πολιτισμός του 20ου αιώνα μου είναι ανοίκειος, καθώς από μικρή μεγάλωσα σε ένα σπίτι με ερεθίσματα – προϊόντα γαλλικού κι αγγλικού πολιτισμού. Στην συνέχεια σπουδάζοντας στο Λονδίνο επηρεάστηκα ακόμη περισσότερο από τον αγγλικό τρόπο σκέψης και μόνο όταν επισκέφτηκα το Βερολίνο ήρθα σε επαφή με τον τρόπο ζωής και την κουλτούρα των Γερμανών, πέρα από τα γνωστά στερεότυπα του γερμανού τουρίστα με το πέδιλο και την λευκή κάλτσα. Εκεί, κυκλοφορώντας ανάμεσα στο κόσμο, στο U – Bahn και στο S – Bahn, τις λεωφόρους του πρώην Δυτικού και τα στενάκια του πρώην Ανατολικού με τα μαγαζάκια της αισθητικής της δεκαετίας του ’80 και τα δισκάδικα με τις πιο απίθανες συλλογές, το άγνωστο μου έγινε οικείο κι αγάπησα το διαφορετικό.
Το μόνο που δεν κατάφερα να αγαπήσω από τον γερμανικό πολιτισμό, είναι η αισθητική των παραστάσεων του. Βομβαρδισμός εικόνων και λογού, ηθοποιοί που σπάνε κάθε ατμόσφαιρα θεατρικής μαγείας, καταστροφές σκηνικών, επίδειξη τεχνολογικών ικανοτήτων μέχρι του σημείου να αναπαράγουν επί σκηνής ρεαλιστικότατους σεισμούς και νεροποντές, είναι τα βασικά χαρακτηριστικά των μέχρι σήμερα παραστάσεων που έχω δει από τον θίασο της Volksbühne. Στην προσπάθεια τους, οι συντελεστές – μέσα από αναγνωρισμένη σκληρή δουλειά – να εντάξουν όσο περισσότερα στοιχεία μέσα στην παράσταση μπορούν, ναι μεν δημιουργούν ένα τελικό αποτέλεσμα που ενθουσιάζει, αλλά έχουν χάσει την ουσία της θεατρικής πράξης που είναι να μιλά στο κοινό. Κατά την γνώμη μου, αυτού του είδους οι παραστάσεις μπορούν να ιδωθούν μόνο στα πλαίσια της περιβόητης θεωρίας του Bertolt Brecht περί ‘Αποστασιοποίησης’ (Verfremdungseffekt) – στα πλαίσια της οποίας το κοινό δεν πρέπει ξεχνάει ούτε στιγμή ότι βλέπει θέατρο, ο θεατής δεν πρέπει να ταυτίζεται με κανέναν χαρακτήρα, οι ηθοποιοί απευθύνονται κατά πρόσωπο στο κοινό, κ.ά. – και πως η τελευταία εξελίσσεται στον 21ο αιώνα.
Δυστυχώς, μεγάλο μέρος του ελληνικού κοινού των παραστάσεων του ‘Nord’ και της ‘Fruchtfliege’, έφυγε όχι τόσο προβληματισμένο (αυτός είναι άλλωστε και ο σκοπός της θεωρίας της Αποστασιοποίησης) αλλά απογοητευμένο (δυσνόητη γλώσσα; προβληματική μετάφραση υποτίτλων; αδυναμία των θεατών να συλλάβουν την θεατρική φόρμα της παράστασης;) από την Πειραιώς. Το αποτέλεσμα αυτό σαφώς και δεν μπορεί να χαρακτηρίσει τις συγκεκριμένες παραστάσεις αποτυχημένες, αλλά θα μπορούσε ίσως να δημιουργήσει ερωτήματα σχετικά με αν η θεωρία της αποστασιοποίησης αντέχει ακόμη στο χρόνο ή πρέπει να θεωρηθεί ξεπερασμένη.
http://greek-theatre.blogspot.com/
http://www.sceno.org/aliki_arnaouti/index.php
