Μια πολύ ενδιαφέρουσα προσέγγιση. Μια απρόσμενη πρωταγωνίστρια. Μια μοναδική εμπειρία.

Βλέποντας για δεύτερη φορά μέσα σε ένα μήνα το έργο Δεσποινίς Τζούλια (βλ. Δεσποινίδα Τζούλια) του August Strindberg, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών που γιόρτασε για τα καλά το φετινό έτος που ήταν αφιερωμένο στον μεγάλο Σουηδό συγγραφέα με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 100 ετών από το θάνατό του, σκέφτηκα πως κάπου, κάπως θα υπάρχουν στατιστικά στοιχεία για το πόσες φορές θα έχει παρασταθεί το συγκεκριμένο κείμενό του. Αντί να ψάξω τον ακριβή αριθμό αρκέστηκα στην υπόθεση πως μάλλον είναι αναρίθμητες οι φορές που η Δεσποινίδα Τζούλια έχει ανέβει στη σκηνή από το 1888 που ο Strindberg έγραψε το μονόπρακτό του έως σήμερα και αναρωτήθηκα αν ποτέ κανείς είχε την ιδέα της Βρετανίδας σκηνοθέτιδος Katie Mitchell που παρουσίασε τη δική της διασκευή σε συνεργασία με τον Leo Warner στη σκηνοθεσία και τη Βερολινέζικη Schaubühne στην παραγωγή.

Ποια ήταν η ιδέα της; Να κάνει πρωταγωνίστρια όχι την Fröken Julie -όπως είναι ο τίτλος του έργου στα Σουηδικά- αλλά τη μυστηριώδη, αινιγματική Kristine. Η Kristine αγνοείται, κατά τη διάρκεια της ιστορίας, όχι μόνο από τον ίδιο το συγγραφέα αλλά και από τους δύο ήρωες των οποίων τα καμώματα παρακολουθεί παραμένοντας λιγομίλητη. Όμως οι δύο Βρετανοί δημιουργοί στη δική τους εκδοχή επέλεξαν να δουν την ιστορία μέσα από το δικό της βλέμμα αποκλειστικά και να την αναδείξουν πρωταγωνίστρια. Η μεγαλοφυής, κατά τη γνώμη της γράφουσας, ιδέα δεν σταματά, πάντως, εκεί.

Η διασκευή της Katie Mitchell διαλύει κάθε θεατρικότητα και κάνει τους θεατές μάρτυρες της διαδικασίας γυρίσματος μιας ταινίας που εκτυλίσσεται live και εμείς την παρακολουθούμε να αποτυπώνεται μέσα από τις κάμερες στη μεγάλη οθόνη που υπερίπταται μπροστά από το σκηνικό-πλατό της παράστασης. Οι κάμερες παρακολουθούν άλλοτε λεπτομέρειες όπως τα χέρια της Kristine ή το πινέλο ξυρίσματος του Jean και άλλοτε τις πλήρεις σκηνές που εκτυλίσσονται μέσα στο κλειστό κουτί/ σπίτι επί σκηνής. Οι κάμερες μετακινούνται διαρκώς και τοποθετούνται σε στρατηγικές θέσεις καθώς το μοντάζ της ταινίας που παρακολουθούμε στην οθόνη γίνεται, επί της ουσίας, σε πραγματικό χρόνο. Οι ήχοι αναπαράγονται και αυτοί επί σκηνής, όχι από τους ηθοποιούς που τους παράγουν στα αλήθεια αλλά από δύο άλλες ηθοποιούς που παρακολουθούν όσα συμβαίνουν και συντονίζονται με μαεστρία για να προκαλέσουν το ηχητικό τοπίο που ταιριάζει στις κινήσεις των πρωταγωνιστών. Τα λόγια τους, επίσης, όπως στο κινηματογραφικό ντουμπλάζ λέγονται μέσα σε δύο booths στις δύο πλευρές της σκηνής και όχι από τους ίδιους τους ηθοποιούς που παριστάνουν τις δράσεις. Όσο για τη μουσική επένδυση, το soundtrack της παράστασης, κι αυτό συμβαίνει live επί σκηνής, σαν ένα μίνι κονσέρτο της τσελίστριας Chloe Miller. Και όλα αυτά άψογα συντονισμένα, φυσικά, σε μια, κατά τα άλλα, ιδιαίτερα περίπλοκη ενορχήστρωση.

Στην συγκεκριμένη παράσταση ο “τέταρτος τοίχος” που το θέατρο “γκρεμίζει” στήνεται και πάλι, παραμένει μπροστά στο κοινό και το χωρίζει από τα τεκταινόμενα καθώς περικλείει μέσα του τη δράση που φτάνει ως εμάς μόνο μέσα από την εικόνα της κάθε κάμερας. Κάτι που αναιρεί το χαρακτηρισμό του συγκεκριμένου project ως παράσταση αλλά το καθιστά μια πολύ ενδιαφέρουσα εμπειρία.

Εμπειρία που εξιτάρει ακόμα και παρά το γεγονός πως αν δεν ξέρει κανείς την ιστορία του Strindberg είναι πολύ πιθανό να μην καταλάβει τι συμβαίνει μέσα από τα ελλειπτικά λόγια που εν τέλει έχουν απομείνει στη διασκευή αυτή και να μην αντιληφθεί, αν δεν είναι γνώστης του έργου, τους λόγους για τους οποίους το δράμα του Σουηδού συγγραφέα ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων και ξεσήκωσε τους λογοκριτές και την αστυνομία.

Δεδομένο είναι πως πρόκειται για ένα πείραμα. Ένα πολύ ενδιαφέρον πείραμα. Που δε μοιάζει με παράσταση και, πολύ πιθανό, δεν προσδοκά κιόλας να υποδυθεί το θέατρο. Και οι μομφές όσων κριτικών το κατηγορούν γι αυτό δεν είναι ανυπόστατες. Αλλά η σύλληψη παραμένει μια από τις πιο φρέσκες και πρωτότυπες που έχουμε δει σε θεατρική σκηνή εδώ και πολύ καιρό.

Διασκευή: Katie Mitchell
Μετάφραση: Maja Zade
Σκηνοθεσία: Katie Mitchell, Leo Warner
Σκηνικά – Κοστούμια: Alex Eales
Φωτισμοί: Philip Gladwell
Σχεδιασμός ήχου: Gareth Fry, Adrienne Quartly
Μουσική: Paul Clark
Ερμηνεύουν: Jule Böwe, Tilman Strauß, Luise Wolfram, Cathlen Gawlich, Lisa Guth, Luise Wolfram
Τσέλο: Chloe Miller

Η παράσταση παρουσιάστηκε στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών στις 21 και 22 Ιουνίου 2012 στο Κτίριο Δ της Πειραιώς 260.

www.greekfestival.gr
www.schaubuehne.de

8



Διάβασε επίσης...
Protect me από τη Schaubühne
Τα τελευταία (πολλά) χρόνια στην Ελλάδα έχουμε αγαπήσει το γερμανικό θέατρο και χορό και κανένα μέλος από το φιλοθεάμον κοινό δεν αγνοεί την πολύ σημαντική βερολινέζικη σκηνή Schaubühne που έχει επισκεφτεί πολλάκις τα αθηναϊκά θέατρα στο πλαίσιο Φεστιβάλ και άλλων μετακλήσεων και διοργανώσεων. Ο Falk Richter θεωρείται ένας από τους πιο πολιτικοποιημένους συγγραφείς ...
Συνέχεια...
Δεσποινίς Τζούλια – Φεστιβάλ Αθηνών
Η παράσταση που ανέτρεψε πολλά από τα θεατρικά δεδομένα της εποχής της δεν έκρυβε καμία ανατροπή στο συγκεκριμένο ανέβασμά της.  Με το έργο Δεσποινίς Τζούλια του Αυγούστου Στρίντμπεργκ σήμανε η εκκίνηση του ελληνικού σκέλους του Φεστιβάλ Αθηνών ενώ παράλληλα με αυτόν τον τρόπο αποτίνεται και φόρος τιμής στον μεγάλο Σουηδό θεατρικό ...
Συνέχεια...
Protect Me από τη Schaubühne Berlin
Ενοχική, μπερδεμένη (σαν τις ζωές μας) και ειλικρινής η διήγηση του Falk Richter και οι εικόνες της Anouk van Dijk. Όταν ένας από τους πιο πολιτικοποιημένους συγγραφείς της εποχής μας βάζει στα λόγια των (Γερμανών, έχει τη σημασία του) ηρώων του λόγια ενοχής η στάση μιας ολόκληρης γενιάς απέναντι στην ιστορία αποκτά ...
Συνέχεια...
Το μετέωρο βήμα του «Πελεκάνου» @ Bios
Κωδικοποιώντας τις προσωπικές δραματικές εμπειρίες του ο Στρίντμπεργκ καταπιάνεται με θέματα όπως ο θάνατος, ο έρωτας, η σεξουαλικότητα και, φυσικά, η ζοφερότητα των οικογενειακών σχέσεων. Το αυτοβιογραφικό έργο του August Strindberg είναι μια έκφραση του Σκανδιναβού συγγραφέα την περίοδο που βρέθηκε στα πρόθυρα της τρέλας, λίγο μετά το τρίτο οδυνηρό του ...
Συνέχεια...
Protect me από τη Schaubühne
Δεσποινίς Τζούλια – Φεστιβάλ Αθηνών
Protect Me από τη Schaubühne Berlin
Το μετέωρο βήμα του «Πελεκάνου» @ Bios