Λίγες μέρες πριν από την πρεμιέρα του Eldorado στο θέατρο Χώρα, ελάχιστες εβδομάδες μετά τα εγκαίνια της έκθεσης Στην Κόψη του Ματιού στο Μουσείο Άλεξ Μυλωνά-ΜΜΣΤ και μετρημένους, ελπίζουμε, μήνες πριν αρχίσει η παραγωγή της νέας του ταινίας Welcome Aboard/Lucky Lady, ο Κωνσταντίνος Γιάνναρης χαμογελάει πονηρά μέσα από τους καπνούς των στριφτών του τσιγάρων, σαν παλιός δανδής αντιμέτωπος με την προοπτική μιας πληθωρικής κοινωνικής σεζόν.
Τι είναι άλλωστε τρία διαφορετικά καλλιτεχνικά μέτωπα για έναν από τους πιο παραγωγικούς Έλληνες σκηνοθέτες που εδέησε να επιστρέψει στα μέρη μας αφού πρώτα γύρισε δέκα μικρού και μια μεγάλου μήκους ταινία σε Βρετανικό έδαφος; Και ποιος ξέρει τι άλλο έκανε εκεί πέρα…
Πώς και αποφάσισες να επεκταθείς στα εικαστικά;
Χωρίς να θέλω να ακουστώ πομπώδης, χρειάζομαι διάφορες μορφές έκφρασης – αν και αυτή η έκθεση δεν ήταν δική μου ιδέα. Ήταν πρωτοβουλία του Ντένη Ζαχαρόπουλου που σκέφτηκε να συγκεντρώσει πρώιμα έργα, από την εφηβεία μου και μετά, πριν γίνω καν κινηματογραφιστής.
Και το θεατρικό πώς προέκυψε; Μετά τη συνεργασία σου με την Κοκκίνου πριν από 8 χρόνια απείχες πλήρως από το χώρο.
Ναι, γιατί βασικά δε μου αρέσουν τα έργα. Βρίσκω τη φόρμα του θεάτρου λίγο παρωχημένη. Εδώ στην Αθήνα φυσικά οι περισσότεροι ηθοποιοί δουλεύουν εκεί γιατί δεν υπάρχει κινηματογραφική βιομηχανία – ούτε καν βιοτεχνία δεν μπορείς να την πεις – και η τηλεόραση είναι για κλάματα. Αν και καταλαβαίνω τα παιδιά που δουλεύουν εκεί για βιοποριστικούς λόγους.
Τι σου έχει μείνει από την πρώτη θεατρική σου εμπειρία με την Άννα Κοκκίνου;
Η τσιγκουνιά της! Αναγκάστηκα να την απειλήσω με την καταστροφή του σκηνικού για να με πληρώσει. Νομίζω ότι είναι μια εξαιρετικά ταλαντούχα ηθοποιός, αλλά είναι απίστευτο λαμόγιο!
Τώρα λοιπόν, ανεβάζεις ένα θεατρικό που εξελίσσεται σε ένα μεγαλοαστικό σπίτι. Πώς περιμένεις να ταυτιστεί με όλο αυτό μια νεολαία που μόλις μαζεύτηκε απ’ τους δρόμους;
Θέλουμε δεν θέλουμε, οι μεγαλοαστοί μας αφορούν γιατί αυτοί μας κυβερνούν. Αν νομίζεις ότι δεν σε αφορά η μεγαλοαστική τάξη είσαι πάρα πολύ γελασμένη! Υπάρχει ένα πολύ σημαντικό πράγμα που λέγεται χρήμα και εξουσία. Από κει και πέρα, ουδέν σχόλιον!
Πώς σου φάνηκε όλο αυτό που έγινε στην Αθήνα;
Ήταν ένας διάλογος.
Επιτυχημένος;
Δεν ξέρω αν ήταν επιτυχημένος ή όχι, σίγουρα όμως ήρθε σε μια εποχή που ήταν γεμάτη μονόλογους: τόσα χρόνια ακούγαμε μόνο τους άνωθεν, τους ειδήμονες, τους καρδινάλιους της τηλεόρασης και των κομμάτων. Απ’ τη στιγμή που δεν υπήρχε διάλογος, θα ήταν αναγκαστικά βίαιος. Μια μερίδα ανθρώπων ήθελε να πει σε μια άλλη ότι κάτι δεν πάει καλά. Αν δεν υπάρξουν ριζικές αλλαγές σ’ αυτή τη χώρα, νομίζω οδεύουμε σε μια πολύ άσχημη κατεύθυνση.
Πιστεύεις ότι η βία είναι απαραίτητο συστατικό της αλλαγής;
Είναι τόσο απαραίτητη και τόσο αναπόφευκτη όσο μια σεισμική δόνηση.
Πιστεύεις ότι το Eldorado θα δώσει το στίγμα που λείπει στο θέατρο Χώρα; Η πολυφωνία του έχει προβληματίσει πολύ κόσμο.
Κοίτα νομίζω ότι στο θέατρο Χώρα προσπαθούν να στήσουν μια φάμπρικα σαν αυτή του Warhol: να μπαινοβγαίνουν θίασοι, να αλλάζουν έργα, να υπάρχει μια συνεχής εναλλαγή και μια τριβή μεταξύ των ανθρώπων. Χτίζεται ένα πάρα πολύ δημιουργικό περιβάλλον και πιστεύω ότι είναι ένας χώρος που λείπει από την Αθήνα.
Αλήθεια; Εγώ είχα διαβάσει ότι η Αθήνα έχει συνολικά περισσότερες σκηνές κι από το Λονδίνο!
Ναι, είναι ένα συγκλονιστικό νούμερο! Κάπου 400;
Πώς σου φαίνονται όλα αυτά τα μπαρ που έγιναν ξαφνικά πολυχώροι και φιλοξενούν παραστάσεις υπό εντελώς ακατάλληλες συνθήκες;
Κοίτα είναι μια αναγκαιότητα απ’ τη στιγμή που έχουμε τόσες πολλές δραματικές σχολές που βγάζουν συνεχώς νέες παρτίδες ηθοποιών. Κάπου πρέπει να απορροφηθούν όλοι αυτοί. Ευτυχώς δεν μπορούν να απορροφηθούν στην τηλεόραση και δυστυχώς δεν μπορούν να απορροφηθούν στον κινηματογράφο. Άρα, αν παίρνεις τη δουλειά σου στα σοβαρά και θέλεις να ακολουθήσεις μια πορεία στην υποκριτική, φαντάζομαι ότι δεν έχεις και πολλές επιλογές. Πρέπει να μαζευτείς με άλλους 5-10 ηθοποιούς και να κάνετε κάτι. Και το ωραίο με το θέατρο, σε αντίθεση με τον κινηματογράφο, είναι ότι δεν απαιτεί τεράστιους πόρους. Φαντάζομαι ότι όλα αυτά τα αυτοσχέδια θέατρα προκύπτουν από αυθόρμητες πρωτοβουλίες παιδιών που θέλουν να παραμείνουν ενεργά. Κι αυτό είναι πάρα πολύ ελπιδοφόρο γιατί ούτε το θέατρο αναγκαστικά πληρώνει. Πολλοί δουλεύουν άνευ αμοιβής. Έχω ακούσει ότι τέτοια πράγματα γίνονται σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα στη Ρουμάνια. Υπάρχει μια καταπληκτική θεατρική έκρηξη όπου νέα παιδιά ανεβάζουν συνεχώς παραστάσεις σε λαϊκές συνοικίες, παλιά εργοστάσια, οπουδήποτε. Στήνουν 5-6 πάγκους, μια σκηνή, και γίνεται μια πολιτιστική ζύμωση.
Μπορείς να συμβιβαστείς το γεγονός ότι αφού η παράσταση ανέβει, ότι και να λες εσύ από ένα σημείο και μετά οι ηθοποιοί κάνουν το δικό τους;
Κοίτα, υπάρχουν περιπτώσεις σκηνοθετών που συνεχίζουν και πηγαίνουν κάθε βράδυ στο θέατρο και κάποιοι άλλοι στέλνουν συνεργείο να το βιντεοσκοπήσει ακριβώς για να διαπιστώσουν τι μαλακίες κάνουν οι ηθοποιοί! Και μετά πέφτουν τηλεφωνήματα και αρχίζουν οι φωνές…
Εσύ θα το κάνεις;
Με την Άννα το έκανα επί 40 μέρες. Κάποια στιγμή βέβαια απηύδησα και είπα δεν αντέχω άλλο. Δεν ξέρω πόσες φορές θα πάω μετά την πρεμιέρα, μπορεί και για εβδομάδες αν είμαστε τυχεροί και υπάρχει κάποια διάρκεια. Αλλά από εκεί και πέρα είναι στην κρίση των ηθοποιών. Μπορούν να δοκιμάζουν πράγματα, και έχουν την ελευθερία να το κάνουν, αλλά αν αρχίσουν να μουτζουρώνουν συνθήκες που έχουν ήδη συζητηθεί, τότε προκύπτει θέμα.
Δεν σε κουράζει που πρέπει συνεχώς να τους δείχνεις πόσο πολύ τους αγαπάς;
Ναι, όλη αυτή η διαδικασία αγάπης και υιοθεσίας, που πρέπει να κάνεις τους τη μαμά, το μπαμπά και το μεγάλο αδερφό είναι άκρως κουραστική. Αλλά συνάμα είναι όντως ευάλωτοι, γιατί πρέπει να εμφανίζονται κάθε βράδυ μπροστά στο κοινό για μήνες ολόκληρους, και κάθε παράσταση διαφέρει από την προηγούμενη. Στον κινηματογράφο, όταν φτάνεις την τελειότητα, λες «Αυτή τη λήψη θέλω, αυτή θα χρησιμοποιήσω στο τελικό μοντάζ». Στο θέατρο είναι αλλιώς. Ο ηθοποιός μπορεί τη μια μέρα να το ‘χει και την επόμενη να σου φέρει κάτι άλλο. Ε, εκεί τραβάς τα μαλλιά σου!
Σκέφτηκες πότε να χρησιμοποιήσεις μετανάστες ηθοποιούς στο θεατρικό σου;
Στο συγκεκριμένο όχι, αλλά θα ‘θελα πάρα πολύ να κάνω θέατρο με μη επαγγελματίες, χορευτές κλπ. Θα απαιτούσε πάρα πολύ δουλειά γιατί δεν έχεις τα μετέπειτα βοηθήματα που έχει ο κινηματογράφος, όπως π.χ. το μοντάζ που μπορεί να εξαλείψει μια κακή στιγμή. Η δυσκολία του θεάτρου είναι ότι είναι ζωντανό, κι εκεί άλλωστε ξεχωρίζει ο επαγγελματίας ηθοποιός από τον ερασιτέχνη. Αλλά δε νομίζω ότι είναι ανέφικτο.
Όσον αφορά την κινηματογραφική σου ταινία, μου είπαν ότι το σενάριο έχει αλλάξει πολύ. Σε τι φάση βρίσκεται τώρα;
Η πρόβλεψη είναι ότι μετά το θεατρικό θα βάλουμε μπρος και την ταινία. Η ιδέα του δεξαμενόπλοιου, όπου ο καπετάνιος περισυλλέγει 30 ναυαγούς, παραμένει, αλλά οι χαρακτήρες έχουν εμβαθύνει και η ιστορία επικεντρώνεται περισσότερο στο ζευγάρι καπετάνιος-γυναίκα και πως αναβιώνουν το χαμό τους γιου τους με αφορμή τη διάσωση των έφηβων. Δεν αφορά καθαρά τη μετανάστευση, είναι ένα θέμα που έχει να κάνει με την ανεκτικότητα ή τα όρια της ανεκτικότητας μέσα μας
Δε σε τρομάζει το θέμα πλοίο; Όσοι Έλληνες σκηνοθέτες το έχουν τολμήσει λένε ότι τα γυρίσματα ήταν σκέτος εφιάλτης.
Το πλοίο στη δική μου ταινία δε θα είναι κανένα σαπιοκάραβο, είναι κανονικό δεξαμενόπλοιο τελευταίας τεχνολογίας. Πέρασα δυο εβδομάδες πάνω σε ένα πλοίο στο Ντουμπάι και πραγματικά είχα μείνει άφωνος με το πόσο προηγμένη είναι η ναυτιλιακή τεχνολογία. Μοιάζει πραγματικά με διαστημόπλοιο! Έδωσε φοβερό έναυσμα στη φαντασία μου και νομίζω ότι μπορούμε να κάνουμε πολύ ωραία πράγματα εκεί. Επίσης η συγκυρία της αγοράς αυτή τη στιγμή είναι ευνοϊκή, γιατί μπορείς να το πάρεις σχετικά φτηνά λόγω της οικονομικής κρίσης. Αρχικά σκεφτόμουν να κάνω τα εσωτερικά σε στούντιο και τα εξωτερικά σε κανονικό κατάστρωμα, αλλά τώρα ίσως τα κάνω όλα στο πλοίο.
Εσύ μετά από το τρίπτυχο θεατρικό/εικαστικό/κινηματογράφος αισθάνεσαι πλέον καλλιτέχνης χωρίς σύνορα;
Διανύω μια πραγματικά πολύ δημιουργική περίοδο, μετά από ένα μεγάλο διάστημα φοβερής κατήφειας.
Μα τι έκανες όλο αυτό τον καιρό;
Έγραφα. Ήμουνα απομονωμένος στο γραφείο μου και έγραφα οχτώ με δέκα ώρες τη μέρα. Χωρίς πολύ επαφή με τον έξω κόσμο και αρκετά εσωστρεφής, μισάνθρωπος και ανέραστος. Μέχρι που ξαφνικά είπα φτάνει: η ζωή είναι εκεί έξω, όχι μέσα στο κεφάλι σου!
Πόσο μισάνθρωπος αισθάνεσαι τώρα;
Πολύ λιγότερο, τα φάρμακα λειτούργησαν καλά!
Links
el.wikipedia.org/wiki/Κωνσταντίνος_Γιάνναρης
Μουσείο Άλεξ Μυλωνά-Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης
Πλ. Αγίων Ασωμάτων 5, Θησείο
Τ: 210 3215717
Ώρες λειτουργίας: Τετάρτη – Κυριακή 10:00-18:00
Eldorado
Παίζουν: Θάνος Σαμαράς, Γιώτα Φέστα, Διόνη Κουρτάκη, Λεωνίδας Καλφαγιάννης, Γιούλη Τάσιου και ο Κώστας Τριανταφυλλόπουλος
Θέατρο Χώρα – Σκηνή Νέα Χώρα
Αμοργού 20, Κυψέλη
Τ: 210 8673945
www.coyot.gr
