Με τη διαφορά ότι στα 57 του, παρόλο που έχει ήδη κερδίσει 2 Όσκαρ Πρωτότυπης Μουσικής (Βαβέλ, Το Μυστικό του Brokeback Mountain) και 10 Γκράμι, ούτε γέρος είναι ούτε ιστορίες διαβάζει. Τις διηγείται!
Ο ιδρυτής των Bajofondo είναι ο μοναδικός άνθρωπος που σε μια μάλλον βαρετή ερώτηση των 7 λέξεων κατάφερε να μου απαντήσει με 700 συναρπαστικές εικόνες – χωρίς να αφιερώσει ούτε μισή στο Cafe de los Maestros που κυκλοφορεί αυτή την Πέμπτη στις αθηναϊκές αίθουσες.
Μάλλον επειδή κι εγώ ξέχασα να το αναφέρω, αλλά τι να κάνουμε. Παρασύρθηκα!
Πώς κατάφερες να φτάσεις μέχρι τα Όσκαρ;
Είναι αστείο γιατί έγινε εντελώς κατά λάθος. Άρχισα να ηχογραφώ όταν ήμουν ακόμη παιδί. Στα 16 μου υπέγραψα με την RCA και μιας και δεν υπήρχαν εναλλακτικοί παραγωγοί την εποχή εκείνη, αναγκάστηκα να τα κάνω όλα μόνος μου. Άκουγα μουσική από πολύ νωρίς και με ενδιέφερε πολύ η όλη διαδικασία, όχι μόνο τα τραγούδια και οι καλλιτέχνες, αλλά και η τέχνη της παραγωγής. Αυτό ήξερα, αυτό έκανα. Κάποια στιγμή έγραψα και τη μουσική για μια υπέροχη μικρή ταινία που λεγόταν She Dances Alone, αλλά δεν είχα σκοπό να το κάνω καριέρα. Έγιναν όλα από μόνα τους.
Όταν άρχισαν να ασχολούμαι περισσότερο με την παραγωγή σταμάτησα να παίζω στα διάφορα συγκροτήματα που είχα ιδρύσει και γινόμουν ολοένα και πιο δημοφιλής ως παραγωγός, ειδικά σε εναλλακτικούς latin καλλιτέχνες. Πότε πότε όμως έβγαζα και κανένα δικό μου δίσκο, ακόμα κι αν δεν είχα το χρόνο να τον προωθήσω. Το έκανα πιο πολύ για μένα. Το album που στάθηκε αιτία για όλα αυτά ονομάζεται Ronroco, που περιείχε κυρίως συνθέσεις για charango, ένα παραδοσιακό μουσικό όργανο από τις Άνδεις. Έπαιζα charango από 13-14 χρονών και είχα γράψει πολλά κομμάτια γι’ αυτό αλλά αποκλειστικά για δική μου ευχαρίστηση.
Λίγα χρόνια αργότερα μου ζήτησαν να κάνω την παραγωγή μιας συλλογής του Jaime Torres, που είναι κάτι σαν τον Ravi Shankar του charango. Γεννήθηκε στην Αργεντινή, αλλά οι γονείς του είναι από τη Βολιβία και έχει χαρακτηριστικά Ινδιάνου. Τον συνάντησα και γίναμε αμέσως φίλοι. Πέθαινα να τους δείξω τα κομμάτια που είχα γράψει, αλλά ντρεπόμουνα και λίγο γιατί δεν ξέρω να παίζω charango με τον παραδοσιακό τρόπο αφού δεν ξέρω να διαβάζω και να παίζω μουσική. Τελικά του είπα ότι ήταν συνθέσεις ενός φίλου μου και του ζήτησα τη γνώμη του. Δεν τολμούσα να παραδεχτώ ότι ήταν δικές μου. Την επόμενη μέρα με πήρε τηλέφωνο και είπε: «Εσύ τα ‘γραψες έτσι;». Μου είπε ότι έπρεπε οπωσδήποτε να βγάλω δίσκο γιατί στο charango δεν υπάρχουν κανόνες, φτάνει να «πιάνεις» το πνεύμα του. Αν δεν ήταν αυτός δεν θα το είχα κάνει ποτέ.
Ο δίσκος συμπεριλάμβανε 13 ολόκληρα χρόνια ηχογραφήσεων που είχα κάνει σε διαφορετικές περιόδους της ζωής μου. Λίγο μετά την κυκλοφορία με πήρε τηλέφωνο ο Michael Mann και μου είπε ότι ήθελε να χρησιμοποιήσει ένα από τα κομμάτια σε μια ταινία που λεγόταν The Insider, για ένα τύπο που είχε ξεσκεπάσει την αμερικάνικη καπνοβιομηχανία. Τον συνάντησα, συμπαθηθήκαμε, μου έδειξε τις σκηνές με τον Russell Crowe και τον Al Pacino και η μουσική πραγματικά ταίριαζε γάντι. Την ίδια στιγμή έλαβα ένα τηλεφώνημα από το Μεξικό, από ένα κοινό φίλο δικό μου και του Alejandro González Iñárritu, ο οποίος ορκιζόταν ότι ήμουν το ιδανικό άτομο για να γράψω τη μουσική για την ταινία του. Έπρεπε λέει οπωσδήποτε να τον γνωρίσω. Δεν είχα δει όμως ούτε την ταινία και ήμουνα πολύ απασχολημένος με διάφορες παραγωγές εκείνο τον καιρό, οπότε μια μέρα που καθόμουνα στο γραφείο μου τους είπα να πάρουν το Μεξικό και να τους πουν ότι δεν μπορώ να το κάνω. Δεν είχα διαβάσει το σενάριο, ήταν η πρώτη του ταινία, ένας Θεός ήξερε πώς θα ‘βγαινε… Το ίδιο βράδυ – και δεν το λέω για πλάκα – ξύπνησα πανικόβλητος. Πώς μπορούσα να απορρίψω κάτι χωρίς να ξέρω καν τι είναι; Κι αν ήταν καλό; Το επόμενο πρωί λοιπόν είπα στους συνεργάτες μου να πάρουν τηλέφωνο στο Μεξικό και να τους πουν ότι αν είναι διατεθειμένοι να έρθουν να μου δείξουν την ταινία θα το σκεφτώ.
Έτσι κι έγινε. Ο Alejandro πήρε το αεροπλάνο, μας έβαλε την ταινία και βγήκε να καπνίσει ένα τσιγάρο. Θυμάμαι την έβλεπα με το συνέταιρό μου, που είναι και μηχανικός ήχου. Μετά τα δέκα πρώτα λεπτά του Amores Perros, κοιταχτήκαμε και είπαμε, «Είμαστε μέσα! Θα το κάνουμε πάση θυσία!». Έτσι ξεκίνησαν όλα. Ο Alejandro μας ανέθεσε το 21 Γραμμάρια και μετά τη Βαβέλ, και κάποια στιγμή μου είπα: «Έχω ένα φίλο που κάνει μια ταινία που λέγεται Ημερολόγια Μοτοσικλέτας για τον Ερνέστο Γκεβάρα. Μιας και είσαι κι εσύ από την Αργεντινή, μήπως να στον γνωρίσω;» Συνάντησα λοιπόν τον Walter Salles, έγραψα τη μουσική, και εκεί που το γιορτάζαμε στο Φεστιβάλ του Sundance μετά την πρεμιέρα, λέει κάποιος: «Λοιπόν ο Gustavo πρέπει οπωσδήποτε να γνωρίσει τον Ang Lee που κάνει ένα καουμπόικο… Τα υπόλοιπα είναι ιστορία.
Πώς σου φαίνονται όλο αυτό το νέο κίνημα γύρω από το ταγκό;
Όλοι αυτοί οι πειραματισμοί ξεκίνησαν ταυτόχρονα πριν από 5 περίπου χρόνια. Για παράδειγμα, οι Gotan έκανα το δικό τους project κι εμείς (οι Bajofondo) το δικό μας, χωρίς να γνωρίζουμε ο ένας την ύπαρξη του άλλου.
Και δεν μιλάμε μόνο για τους Gotan βέβαια…
Ακριβώς. Υπάρχουν οι Narcotango, οι Ultratango, οι Cybermilonga, οι Tango Crush, οι Tangito και διάφοροι άλλοι. Στην αρχή μας έβαζαν όλους στο ίδιο σακί υπό την ονομασία tango electronico, αλλά εμείς ως Bajofondo απορρίψαμε αυτό το χαρακτηρισμό. Αν μας δεις live θα ανακαλύψεις ότι ο ήχος μας έχει εξελιχθεί φοβερά. Στην αρχή παίζαμε 70% προηχογραφημένη μουσική και 30% live. Τώρα παίζουμε 90% live και 10% προηχογραφημένη.
Ο ήχος σας δηλαδή είναι λιγότερο ηλεκτρονικός πλέον.
Ακριβώς. Και δεν μας αρέσει να χρησιμοποιούμε τον όρο ταγκό για να περιγράφουμε αυτό που κάνουμε. Θεωρούμε ότι είναι σύγχρονη μουσική απ’ το El Rio de la Plata. Είμαστε άνθρωποι που μεγάλωσαν με το ταγκό το candombe τη milonga και τη murga στο DNA μας, αλλά στα γονίδια μας θα βρεις επίσης τους Beatles, τους Arctic Monkeys, τους Chemical Brothers και τον Tom Waits. Γι’ αυτό ακριβώς αυτή τη στιγμή θεωρούμαστε το πιο επιτυχημένο συγκρότημα στα μέρη μας. Στην Αργεντινή και την Ουρουγουάη το κοινό λατρεύει τους Bajofondo και είναι πιο δύσκολο να σε αγαπήσουν στην πατρίδα σου παρά στον υπόλοιπο κόσμο. Στο εξωτερικό πουλάει οτιδήποτε θεωρείται εξωτικό, αλλά στην Αργεντινή και την Ουρουγουάη το ταγκό είναι ιερό. Και το γεγονός ότι δεν αναφερόμαστε στη μουσική μας ως ταγκό μου επέτρεψε να δημιουργήσω μια πολύ καλή σχέση με τους μεγάλους masters του είδους. Διαφορετικά θα μας θεωρούσαν υπερόπτες.
Στην Ελλάδα πάντως έχετε καταφέρει να γίνετε αγαπητοί σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.
Νιώθω ένα πολύ ισχυρό δεσμό ανάμεσα στην Αργεντινή και την Ελλάδα, όχι μόνο μουσικά αλλά και πολιτιστικά. Χωρίς να μπορώ να σου πω ακριβώς γιατί, το κοινό αντιδρά διαφορετικά απ’ ότι στις υπόλοιπες χώρες που επισκεφτήκαμε.
Έχεις δοκιμάσει ποτέ να γράψεις μουσική που δεν έχει καμία σχέση με την καταγωγή σου;
Με τους Arcoiris ήμασταν το πρώτο συγκρότημα που ανάμιξε τους λατινοαμερικάνικους ρυθμούς με το ροκ. Από τότε είναι η σημαία μου. Μου αρέσει να κάνω πράγματα που αντιπροσωπεύουν την καταγωγή μου. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ξεπέφτω σε στερεότυπα. Θα ήταν όμως αδύνατον να κάνω κάτι που δεν έχει καμία σχέση με τις ρίζες μου γιατί θα ήταν σαν να προσπαθώ να γίνω κάποιος άλλος. Όταν όμως ξεκίνησε το latin explosion, πριν από 15 περίπου χρόνια, άρχισαν μας βομβαρδίζουν με στερεότυπα. Όχι μόνο στη μουσική βιομηχανία, αλλά και στο Hollywood. Παντού. Τα τελευταία 5-6 χρόνια όμως έχουν εμφανιστεί τεράστια ταλέντα, από το Guillermo del Toro μέχρι το διευθυντή φωτογραφίας Rodrigo Prieto, κι από τον Gael Garcia Bernal μέχρι τον Alfonso Cuaron, που δείχνουν στον κόσμο ότι μπορεί να είσαι Λατίνος, αλλά δεν είναι ανάγκη να φοράς καπέλα μαριάτσι και να παίζεις conga. Νομίζω λοιπόν ότι διανύουμε μια πολύ ενδιαφέρουσα περίοδο για την λατινοαμερικάνικη κουλτούρα. .
Σε τι ηλικία ξεκίνησες να παίζεις μουσική;
Ξεκίνησα να μαθαίνω κιθάρα όταν ήμουνα πέντε χρονών, αλλά είχα πρόβλημα με το δάσκαλο, οπότε μετά από 5 τα παράτησε. Κάποιες από τις τεχνικές και τις ικανότητές μου προφανώς τις οφείλω σ’ αυτόν, αλλά δεν κατάφερα ποτέ να διαβάσω ή να γράψω μουσική και ο άνθρωπος απογοητεύτηκε. Αλλά πέρα από μουσικός, συνθέτης ή εκτελεστής, αισθάνομαι πάνω απ’ όλα καλλιτέχνης, που οφείλει να χρησιμοποιεί διαφορετικούς τρόπους έκφρασης. Γι’ αυτό μου αρέσει π.χ. να παίζω όργανα που δεν ξέρω, όπως το ούτι, που δοκίμασα για πρώτη φορά στο soundtrack του Βαβέλ. Πιστεύω ότι κάθε άνθρωπος που ονομάζει τον εαυτό του μουσικό οφείλει να βγάζει κάτι από κάθε όργανο.
Πόσα μουσικά όργανα ξέρεις να παίζεις δηλαδή;
Όσα μου βάλεις μπροστά μου!
