Κάποιοι από τους Αμερικανούς (και Bρετανούς) κριτικούς δεν το κατάλαβαν, άλλοι έφυγαν και άλλοι κοιμήθηκαν, σε αντίθεση με τους περισσότερους Ευρωπαίους που το αποθέωσαν στη Βενετία φέτος και τελικά κατέληξε με το Χρυσό Λέοντα. Η αιτιολόγηση της βράβευσης από τον πρόεδρο της κριτικής επιτροπής Darren Aronofsky είναι πως πρόκειται για μια ταινία που αν τη δεις δεν την ξεχνάς και είναι από αυτές που σε αλλάζουν για πάντα. Βέβαια, λίγη σημασία έχουν όλα αυτά για τον Ρώσο auteur του Faust, Αleksandr Sokurov, ο οποίος έχει εκφράσει την αποστροφή του προς τους κριτικούς και τα φεστιβάλ (αν και κάθε άλλο παρά απέχει απ’ αυτά) και μόνο την Susan Sontag αναγνωρίζει ως εύστοχη και διεισδυτική στην κριτική αποτίμηση του έργου του.
Kρίνοντας από το trailer της ταινίας δεν μπορούμε παρά να επιθυμούμε διακαώς να δούμε στη μεγάλη οθόνη πώς οραματίστηκε ο Sokurov τον Φάουστ και πώς τον φωτογράφισε ο Bruno Delbonnel (φωτογράφος της πασίγνωστης Αμελί του Ζενέ αλλά και ενός Χάρι Πότερ, μεταξύ άλλων). Μετά την προβολή της λοιπόν στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης αυτές τις μέρες, μπορείτε από σήμερα να τη δείτε στους κινηματογράφους, σε διανομή από τη New Star.
Το φιλμ ολοκληρώνει την τετραλογία του Sokurov για την δύναμη, την εξουσία και τις επιδράσεις τους στον άνθρωπο, αν και οι τρεις προηγούμενες ταινίες του μεγάλου Ρώσουν σκηνοθέτη (που θα μπορούσαμε να πούμε ότι έχει πάρει μια θέση αντίστοιχη του Tarkovsky μεταξύ των εν ζωή σκηνοθετών) αναφέρονταν σε ιστορικά πρόσωπα: το The Sun στον Ιάπωνα αυτοκράτορα Hirohito που οδήγησε την Ιαπωνία στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το Moloch στον Hitler και το Taurus στον Lenin. Mια υποσημείωση βέβαια της πραγματικής ιστορίας είναι ότι ενώ ο Sokurov αντιμετώπισε προβλήματα επί Σοβιετικής Ένωσης και η ταινία του Mournful Unconcern (1983) δεν προβλήθηκε παρά το 1987, όταν η “Περεστρόικα” είχε μπει στη ζωή των Σοβιετικών, το ακριβό προτζεκτ του Φάουστ πήρε μεγάλη κρατική χρηματοδότηση και ο παραγωγός Andrey Sigle δήλωσε πως πρόκειται για ένα σημαντικό πολιτιστικό γεγονός για τον ίδιο τον Putin που αποσκοπεί στην σύγκλιση της ρώσικης με την ευρωπαϊκή κουλτούρα.
Βέβαια ο σκηνοθέτης πιστεύει ότι δεν έχει δοθεί η δέουσα προσοχή στο τεράστιο αυτό έργο της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας λογοτεχνίας, θα διαφωνήσουμε κάπως σε αυτό αφού έχουν προηγηθεί αρκετές αναγνώσεις/μεταφορές/διασκευές του φαουστικού μύθου σε όλες τις τέχνες και με όλα τα μέσα.
Επίσης, ο δημιουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ιστορική ακρίβεια και την ανασύσταση της εποχής, όπως την οραματίστηκε αυτός μαζί με την set designer Yelena Zhukova. Το φιλμ γυρίστηκε σε Ισλανδία και Τσεχία, όπου ολόκληρες ρέπλικες γερμανικών πόλεων φτιάχτηκαν από την αρχή. Επιπλέον, μάζεψε ένα πολυεθνικό καστ, το οποίο επίσης έχει πάρει πολύ καλές κριτικές, ειδικά ο Aυστριακός Johannes Zeiler στον επώνυμο ρόλο και ο Ρώσος Αntonin Adasinsky στο ρόλο του Μεφιστοφελή.
Σε σχέση με τις λεπτομέρειες της ταινίας, να πούμε ότι υπάρχει μια συνάφεια με το έργο του Γκαίτε αλλά φαίνεται ότι αυτό που ενδιαφέρει τον Sokurov είναι να προσεγγίσει τον Faust ελεύθερα, ενσωματώνοντας στοιχεία του γερμανικού φολκ παραμυθιού (εξ’ ου και η ακρίβεια στην ανασύσταση του γερμανικού Μεσαίωνα) και αλλάζοντας ή παραλείποντας σημαντικά στοιχεία της πλοκής, κάτι που ίσως ξενίσει ή μπερδέψει τους γνώστες παλαιότερων φαουστικών εκδοχών.
Φυσικά η μοναδικότητα της ταινίας έγκειται στην ξεχωριστή προσέγγιση του Sokurov στο κινηματογραφικό μέσο και στις ιδιότυπες κινηματογραφικές του τεχνικές, οι οποίες βέβαια, ανάλογα με το γούστο του θεατή είτε θα τον μαγέψουν είτε θα τον απωθήσουν. Οι διάλογοι έχουν εγγραφεί εκ των υστέρων στο φιλμ και γίνεται ευρεία χρήση αναμορφικών τεχικών. Το ίδιο το φιλμ έχει υποστεί χημική επεξεργασία και έχει περάσει από διαφορετικά φίλτρα και βαθμούς έκθεσης στο φως για να αποδοθούν διαφορετικοί συναισθηματικοί τόνοι και αλλαγές στην ατμόσφαιρα της ταινίας- με τις λευκόχρυσες υπερεκτεθειμένες περιοχές να οξύνουν τη σκοτεινότητα και την “σαπίλα” των σκοτεινών καφέ και πράσινων τόνων και το ζόφο μέσα στον οποίο εξαφανίζεται ο Μεφιστοφελής. Φυσικά όλα τα παραπάνω (καστ, σκηνικά, φωτογραφία και κυρίως το σενάριο του σκηνοθέτη μαζί με τον Yuri Arabov και την Μarina Koreneva) γίνονται τελικά οι αγωγοί μέσα από τους οποίους ο Sοkurov θα εισάγει τα βαθιά πολιτικά και φιλοσοφικά ερωτήματα του Faust για την αγάπη την εξιλέωση, την ουσία της ψυχής και το βάθος της ύπαρξης, όχι όμως και χωρίς μια γκροτέσκ αύρα (πολλοί κριτικοί επισήμαναν το εμφανώς κωμικό στοιχείο, τη γελοιότητα και σλαπστικ χιούμορ του φιλμ).
Trailer
