Βγήκαν χθες τα αποτελέσματα του poll του έγκυρου κινηματογραφικού περιοδικού Sight & Sound, για τις κορυφαίες ταινίες όπως ψηφίζονται σε δύο ξεχωριστές ψηφοφορίες, μία των κριτικών και μία των σκηνοθετών. Επίσης ψηφίζονται και οι κορυφαίοι σκηνοθέτες από καταβολής κινηματογράφου. Τα αναλυτικά αποτελέσματα δημοσιεύονται προς το παρόν στην έντυπη έκδοση του Sight and Sound που κυκλοφορεί σήμερα στη Μ.Βρετανία, αλλά μέρος τους, δηλ. το top-50 των κριτικών και το top-10 των σκηνοθετών, υπάρχει ήδη στο διαδίκτυο (βλ.και λινκς παρακάτω).

Να σημειώσουμε ότι οι εν λόγω ψηφορίες διεξάγονται κάθε δέκα χρόνια από το 1952, κάτι που τους δίνει επιπλέον πρεστίζ, ενώ μέχρι ενός σημείου αντανακλούν τις εξελίξεις και τις τάσεις στην κινηματογραφική κριτική και το γούστο. Όπως πολλοί σχολιαστές επισήμαναν αυτή είναι η πρώτη ψηφοφορία που διεξάγεται από τη στιγμή που το ίντερνετ έγινε το κύριο μέσο για την άρθρωση κριτικού λόγου για το σινεμά (αλλά και ο υπολογιστής κύριο μέσο για την παρακολούθηση ταινιών, θα προσθέταμε εμείς).

Είτε λοιπόν συνέτελεσε αυτός ο παράγοντας είτε όχι η μεγάλη ρετροσπεκτίβα του BFI (που εκδίδει το περιοδικό Sight and Sound) στον Αlfred Hitchcock με τον εύγλωττο τίτλο The Genius of Hitchcock – Celebrating Cinema’s Master of Suspense που άρχισε από τον Ιούνιο και θα διαρκέσει ως τον Οκτώβρη μόνο τυχαία δεν είναι τελικά. Για πρώτη φορά στην ιστορία του θεσμού μετά το 1962, το Citizen Kane εκτοπίστηκε από την κορυφή από το Vertigo του μεγάλου Βρετανού σκηνοθέτη. Μια αλλαγή που σίγουρα φανερώνει μια στροφή στο νεότερο, πιο “σύγχρονο” σινεμά σε συνδυασμό και με τον εκτοπίσμό του Battleship Potemkin από τη δεκάδα αλλά και του Singin’ In the Rain, του μιούζικαλ των Donen και Kelly.

Tα σχόλια περισσεύουν από εμάς προφανώς για την πρώτη δεκάδα, η οποία δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί η αλήθεια είναι. Σε σχέση με τη λίστα του 2002, εκτός από την πτώση των Singin’ In the Rain και Βattleship Potemkin, ξεχωρίζει επίσης η “εξαφάνιση” του Godfather Ι & ΙΙ από τη λίστα αφού έπεσε στο 21 κάτω πια από το Αποκάλυψη Τώρα (που το βρίσκουμε στο 14) προς όφελος των The Searchers, The Passion of Joan of Arc (Dreyer) και Μan With The Movie Camera του Dziga Vertov (σημειώστε ότι οι δύο τελευταίες είναι βωβές).

Ακόμη, στις πιο κάτω θέσεις ξεχωρίζουμε την πολύ υψηλή θέση μιας αρκετά πρόσφατης ταινίας, του In the Mood for Love (2000) του Wong-Kar-Wai. Φυσικά και πρόκειται για αριστούργηματική ταινία αλλά δεν ξέρω εάν η 24η θέση είναι κάπως υπερβολική. Ο σχολιαστής του Sight and Sound μας θυμίζει ότι το L’ Avventura του Αντονιόνι είχε εκτοξευθεί στη δεύτερη θέση το 1962, αμέσως δηλαδή μόλις είχε κυκλοφορήσει, ή η πρωτιά του Bicycle Thieves (1948) στην πρώτη ψηφοφορία του 1952 (τα οποία σήμερα βρίσκονται στις θέσεις 21 και 33 αντίστοιχα, μιλώντας για αλλαγές στο γούστο). To ίδιο ισχύει και για το Mulholand Drive (2001) που βρίσκουμε πολύ ψηλά στο 28.

Κατά τα άλλα παρατηρούμε μεγάλη προτίμηση και διασπορα της ψηφορίας (δικαιολογημένα φυσικά) σε πολλές ταινίες των Andrei Tarkovsky, Υasuhiro Ozu και Jean-Luc Godard. Για να γκρινιάξουμε και λίγο με βάση τις προσωπικές μας προτιμήσεις να παρατηρήσουμε ότι στην πρώτη πενηντάδα δε βρίσκουμε καμία ταινία του Howard Hawks, του Εrnst Lubitch αλλά και ούτε την Casablanca, που πέρα από τεχνικές και άλλες λεπτομέρειες, για πολλούς-ες από εμάς μετουσιώνει την ουσία και τη μαγεία του σινεμά. Σημειώστε φυσικά και την απουσία του Θίασου ή κάποιας άλλη ταινίας του Θόδωρου Αγγελόπουλου που όμως πιθανότατα θα βρει θέση στο top-100, όπως και σε προηγούμενες ψηφοφορίες.

Aντίθετα, ευχάριστες εκπλήξεις είναι οι είσοδοι του Sátántangó του Béla Tarr (1994) και του πολύ σημαντικού φεμινιστικού έργου της Chantal Akerman Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Bruxelles (1975) -και τα δύο στη θέση 35- πάνω από πολύ πιο γνωστές ταινίες καθιερωμένων δημιουργών καθώς και το συμπτωματικό αλλά ταιριαστό κλείσιμο της λίστας με το La Jetée του πολύ πρόσφατα εκλιπόντος Chris Marker.

Με αρκετές ομοιότητες αλλά και σημαντικές διαφορές παρουσιάζεται το τοπ-10 των σκηνοθετών (ποιος άραγε είναι περισσότερο κατάλληλος να κρίνει, οι ηθοποιοί ή οι ίδιοι οι σκηνοθέτες;) με κοινές προτιμήσεις τα Vertigo, 2001: Α Space Odyssey, Citizen Kane, Tokyo Story (στην κορυφή μάλιστα) και 8 1/2 αλλά και με άλλες τόσες αποκλίσεις: Mirror, Bicycle Thieves, The Godfather, Apocalypse Now και Τaxi Driver. Mε λίγα λόγια οι σκηνοθέτες λατρεύουν πολυ παραπάνω από τους κριτικούς Scorsese και Coppola.

The Top 50 Greatest Films of All Time (2012, Sight & Sound)

The 2012 Sight & Sound Directors’ Top Ten (Sight & Sound)

Vertigo (trailer)